Aktualności

Procedery sztuki lat 70.

Andrzej Dłużniewski, Proceder 1979. Fot. mat.
Andrzej Dłużniewski, Proceder 1979
Fot. mat.

Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie zaprasza na wystawę „Procedery sztuki lat 70.". Prezentacja prac, będących dokumentacją i zapisami działań klasyków polskiej neoawangardy, będzie otwarta dla miłośników sztuki aż do 22 stycznia 2017 r.

Wystawa Procedery sztuki lat 70. przedstawia pierwsze działania performatywne w sztuce polskiej końca lat 60. i następnej dekady. Złożyła się na nią przede wszystkim dokumentacja fotograficzna i filmowa oraz archiwalne opisy i komentarze, które oferują wgląd w praktyki radykalnych artystów sytuujących się wówczas poza oficjalnym obiegiem sztuki, a obecnie zaliczanych do klasyków neoawangardy. Performatywność tych działań pozwalała artystom wychodzić poza kanoniczne narracje modernizmu i otwierać sztukę na kontekst społeczny i polityczny.

Tytuł wystawy nawiązuje do akcji Andrzeja Dłużniewskiego z 1979 roku — artysta przez cztery dni na oczach publiczności realizował scenariusz tworzenia dzieła, ironizując na temat utrwalonego przez modernistyczną tradycję przywiązania do idei dzieła jako podstawowego kryterium sztuki. We wcześniejszym o dziesięć lat, rozbudowanym happeningu Andrzeja Matuszewskiego Postępowanie autor pozostawał niewidoczny dla publiczności, która stawała się uczestnikiem sterowanych przez niego zdarzeń.

Zebrana na wystawie dokumentacja pokazuje różne sposoby postępowania, ironicznego i krytycznego rozgrywania w działaniu kolejnych pewników modernistycznego uniwersum: demiurgicznego twórcy w VIII Pokazie synkretycznym (1968) Włodzimierza Borowskiego, niepowtarzalności gestu w ponawianych od 1978 roku działaniach rysunkowych Jarosława Kozłowskiego, obecności dzieła w 22 obrazach figuralnych (1979) Andrzeja Dłużniewskiego, celowości wielkich utopii w Kineutronikonie (1975) Jerzego Rosołowicza.

W działaniach, akcjach, zdarzeniach przypomnianych na wystawie znaczenia nabierała procesualność i wchodzenie w interakcje, jak w zespołowej realizacji Akcja w przestrzeni (1972) Włodzimierza Borowskiego, Jana Świdzińskiego i Krzysztofa Wodiczki. Kategoria performatywności manifestowała się przez perswazyjność języka Andrzeja Partuma w jego wystąpieniu O interpretacji (1975). Performatywne aspekty działań rejestrowanych kamerą pokazują filmy Józefa Robakowskiego Idę... (1973) i Wojciecha Bruszewskiego YYAA (1973). Performatywność była też domeną transmitowanych na żywo rejestracji w zrealizowanej przez Warsztat Formy Filmowej Transmisji telewizyjnej (1973). Partycypacyjny charakter miał zaaranżowany przez Robakowskiego Zapis (1972), którego uczestnicy stawali się pierwszoplanowymi aktorami.

Dokumentacja tych działań ukazuje krytyczny potencjał performatywnych praktyk w przekraczaniu granic wizualnej percepcji, aktywizowaniu publiczności, wychodzeniu sztuki poza ramy instytucjonalne i jej sytuowaniu w przestrzeni społecznej.

Performatywność wpisana w projekty urządzeń i sposoby ich użytkowania w Instrumencie osobistym (1972) i Pojeździe (1973) Krzysztofa Wodiczki wyprowadzała jego sztukę na ulicę. Pierwsze działania w przestrzeni publicznej, jak np. rysowanie kredą na chodniku

w Ekspedycji (1969) Jarosława Kozłowskiego czy ironiczne obwieszczenie Milczenia awangardowego (1974) Andrzeja Partuma, postrzegane z tej perspektywy ujawniają swój subwersywny potencjał. Instalowane w przestrzeni miejskiej prowokacyjne hasła Strefy wyobraźni (1970) Kozłowskiego i Legalności przestrzeni (1971) Ewy Partum były dla wyobraźni społecznej rodzajem performatywnych impulsów. Mity tej wyobraźni performował w swojej praktyce duet KwieKulik, odgrywający przed kamerą wyidealizowane sceny w ramach zainicjowanego w 1972 roku cyklu Ameryka.

Spojrzenie na „procedery" tej sztuki z punktu widzenia tzw. zwrotu performatywnego wydobywa bardziej złożony obraz praktyk artystycznych końca lat 60. i lat 70., postrzeganych poza dominującą w myśleniu o sztuce tego czasu kliszą konceptualizmu. Performatywny punkt widzenia, z przesunięciem akcentów na działanie, podmiotowość, sprawczość, pozwala też rozważać funkcjonowanie tej sztuki w szerszej perspektywie jej obecności w przestrzeni społecznej i politycznej.

  • Kurator: Bożena Czubak
  • Miejsce: Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie, Plac Zdrojowy 2
  • Ekspozycja: do 22 stycznia 2017 r., od wtorku do niedzieli w godz. 11.00-19.00

 

view szablon artykułu

Archiwum wiadomości

Patronat medialny: Pomorskie.eu