Gminę Przechlewo, zamieszkiwaną przez około 6300 osób, tworzą trzydzieści trzy wsie o bogatej tradycji, przepięknie położone wśród pól, lasów i jezior południowo – zachodniej części województwa pomorskiego. Część północna i zachodnia to fragment sandrowej równiny charzykowskiej, a część centralna i południowa leży na Pojezierzu Krajeńskim. Według kryteriów podziału przyrodniczo – leśnego prawie cały obszar gminy należy do Dzielnicy Borów Tucholskich. Blisko 52 proc. powierzchni stanowią lasy, 30 proc. – grunty orne, 7 proc. – użytki zielone, ponad 5 proc. leży pod wodami, a reszta to nieużytki i inne grunty. Grunty rolne gminy przedstawiają raczej niskie wartości w klasyfikacji jakościowej gleb. Gmina z charakteru rolniczo-przemysłowego, coraz bardziej kształtuje się pod katem turystycznym. Gmina za swoje działania została wielokrotnie wyróżniona.

Pierwsza lokacja w dobrach rycerskich w Przechlewie z 1341 r. objęła 76 łanów, organizowanych na prawie chełmińskim. W 1350 r. krzyżacki dziedzic Przechlewa, Ulrich von Dichtenberg, stwierdził, że „uczciwemu panu Tempelyn i jego spadkobiercom zapisuje 6 włók". Ten sam dziedzic figurował w dokumentach z lat 1370, 1372 i 1377 jako Ulrich von Prechlew. Jego folwark obejmował w 1377 r. 61 łanów ziemi ornej. W tym samym roku komtur człuchowski, Heinrich von Grobitz, potwierdził sołtysowi Carboven (Karbowemu) list sołecki na 4 włóki. W tym czasie folwark nie miał własnego młyna, a jego mieszkańcy zobowiązani byli mleć zboże w Szczytnie. Z czasem folwark przechlewski przeszedł na własność prywatną. W czasach polskich rozpadł się na dwa udziały szlacheckie. U schyłku XVII w. właścicielami tych części byli: Marcin de Bytner-Zawadzki i Dorota Maria Gliszczyńska. Pierwszym z tych folwarków władali kolejno: Wspomniany wyżej Marcin de Bytner-Zawadzki, następnie do 1737 r. Teodor Wolszlager, 1738 r. – Michał Wedelstaedt, w latach 1738-1770 Wojciech Aubrecht-Prądzyński, asesor ziemi tucholskiej, a następnie w latach 1770–1800, jego syn Jan oraz wnuk Wojciech, dziedzic pobliskiej Dąbrowy Człuchowskiej. Na początku XIX w. majątek przeszedł w ręce niemieckie.

Drugim mniejszym folwarkiem szlacheckim władali w XVIII w. kolejno: Ertman Komyszka, Jan Komyszka, Piotr Komyszka, Jakub Schmidt, Jan Ewald-Powalski i Dorota Maria Gliszczyńska. U schyłku XVIII w. oba folwarki połączył w swych rękach Wojciech Aubrecht-Prądzyński. W 1868 r. w folwarku przechlewskim (Adelig Prechlau) w 12 domach mieszkalnych żyło 139 osób.

Niezależnie od folwarku rozwijała się wieś, stanowiąca własność: najpierw zakonu, później za czasów Rzeczypospolitej – starostwa człuchowskiego (królewszczyzna) i po I rozbiorze – króla pruskiego. W królewskim Przechlewie (później Königlich Prechlau) gospodarowało w 1565 r. 21 chłopów (gburów) na 41 włókach, sołtys na 4 włókach, tzw. lemani na 12 włókach i proboszcz na 4 włókach. Lustracja z 1624 r. wykazała niewielkie zmiany: 20 gburów gospodarowało na 40 włókach, 2 sołtysów na 4 włókach, lemani na 7 włókach i proboszcz jak poprzednio. We wsi były wówczas trzy karczmy. Procesy uwłaszczeniowe w XIX w. oddały w posiadanie chłopów znaczne części uprawianej przez nich ziemi. W 1868 r. we wsi było ogółem 231 zabudowań, w tym 109 domów mieszkalnych, w których żyło 1086 osób.

Rzeka Brda

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • kościół pw. św. Anny z 1720 r.
  • kościół MB Jasnogórskiej z 1911 r.
  • zespół dworski z 1745 r., Płaszczyca
  • zespół pałacowy (1. poł. XIX w.), Wandzin
  • park dworski (I. poł.XIX w.), Zawada
  • chata (XVIII/XIX w.), Nowa Wieś

Podstawowe dane

Powiat: człuchowski
Gmina: Przechlewo
Nazwa: Urząd Gminy
Ulica: Człuchowska 26
Miejscowość: 77-320 Przechlewo
Telefon: 59 833 43 01
Faks: 59 833 46 31
Strona WWW www.przechlewo.pl/
Strona BIP http://bip.przechlewo.pl/
Adres e-mail ug@przechlewo.pl
Wójt: Andrzej Żmuda Trzebiatowski
Powierzchnia: 24388 km2
Ludność: 6300

Wykaz miejscowości w gminie:
Czosnowo, Dąbrowa Człuchowska, Dobrzyń, Dolinka, Garbek, Jarzębnik, Klęśnik, Koprzywnica, Krasne, Lipczynek, Lisewo, Łubianka, Miroszewo, Nowa Brda, Nowa Wieś, Nowiny, Pakotulsko, Pawłówko, Płaszczyca, Przechlewo, Przechlewko, Przechlewko Leś., Rudniki, Sąpolno, Suszka, Szczytno, Szyszka, Trzęsacz, Wandzin, Wiśnica, Zawada, Zdrojki, Żołna.

Mapa dojazdu