Aktualności

COVID-19 w pytaniach i odpowiedziach. 30 najważniejszych pytań na czas epidemii

Fot. Matteo Fusco / unsplash.com
Fot. Matteo Fusco / unsplash.com

Premier wprowadził w Polsce stan zagrożenia epidemicznego. Zamknięte są szkoły, przedszkola, instytucje kultury, kościoły, częściowo galerie handlowe i zmieniła się organizacja pracy wielu publicznych urzędów. Przygotowaliśmy listę najczęściej pojawiających się pytań dotyczących koronawirusa i sposobów postępowania. Na naszej liście m.in. prawo pracy, zasady kwarantanny domowej i podpowiedzi, jak chronić się przed chorobą COVID-19.

 

Czytaj także: Stan zagrożenia epidemicznego w Polsce.

 

1.Na czym polega kwarantanna?

Kwarantanna to odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie. Zazwyczaj oznacza pozostanie w domu przez kilka lub kilkanaście dni. W tym czasie nie wychodzimy na zakupy, nie przyjmujemy gości ani nie odwiedzamy innych. Jeśli mamy zwierzęta domowe, trzeba poprosić o wyprowadzenie ich na spacer przez kogoś innego. Ręczniki, szczoteczki do zębów i bieliznę osoby podlegającej kwarantannie, najlepiej przechowywać osobno.

Jeśli członek rodziny zachorował z powodu koronawirusa, ale nie wymaga hospitalizacji, reszta domowników też jest objęta kwarantanną. To oznacza, że wszyscy nie mogą wychodzić z domu.

2.Czy podczas kwarantanny przysługuje mi 100 proc. wynagrodzenia?

Nie, decyzja Inspektora Sanitarnego jest podstawą do wypłaty świadczeń, co oznacza, że za czas nieobecności w pracy spowodowanej kwarantanną lub izolacją pacjentowi przysługuje wynagrodzenie za czas choroby lub zasiłek chorobowy. Świadczenia te wypłacane są przez pracodawcę lub Zakład Ubezpieczeń Społeczny. Decyzję należy dostarczyć do pracodawcy lub placówki ZUS po ukończeniu okresu kwarantanny.

3.Czy mogę nie przyjść do pracy i pracować zdalnie?

Decyzja o poleceniu pracy zdalnej leży wyłącznie w gestii pracodawcy. Tylko on może polecić pracownikowi pracę zdalną w celu przeciwdziałania koronawirusowi.

4.Czy praca zdalna to inaczej telepraca?

Nie, pojęcie ‘praca zdalna' jest pojęciem szerszym niż pojęcie telepracy. Praca zdalna w rozumieniu tej ustawy polega po prostu na wykonywaniu pracy poza miejscem jej stałego wykonywania na polecenie pracodawcy i w celu przeciwdziałania COVID-19.

5.Czy za pracę zdalną przysługuje takie samo wynagrodzenie?

Tak, wynagrodzenie pozostaje bez zmian.

6.Jak skorzystać z dodatkowego zasiłku opiekuńczego dla dzieci w związku z zamknięciem szkół?

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje rodzicom lub opiekunom prawnym dzieci, którzy opiekują się dzieckiem poniżej 8. roku życia. Należy złożyć oświadczenie do swojego pracodawcy (wzór oświadczenia można pobrać na stronie internetowej ZUS). Zasiłek opiekuńczy jest wypłacany za każdy dzień sprawowania opieki i nie wlicza się do ogólnego limitu 60 dni, które przysługują na opiekę nad chorym dzieckiem do lat 14.

7.Czy mogę odmówić pracodawcy wyjazdu w delegację w związku z zagrożeniem koronawirusem?

Jak informuje Państwowy Inspektorat Pracy, w razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego (art. 210 § 1 Kodeksu pracy).

Zatem pracownik może odmówić wykonania takiego polecenia ze względu na bezpośrednie zagrożenie swojego życia lub zdrowia oraz ryzyko rozprzestrzenienia choroby w kraju, tzn. narażenie na niebezpieczeństwo innych osób.

8.Czy pracodawca może nakazać mi badania lekarskie po powrocie z terenów występowania wirusa?

Prawo pracy określa zasady kierowania pracowników na badania lekarskie i przeprowadzania badań wstępnych, okresowych i kontrolnych pracownika. Przepisy nie przewidują kierowania pracownika na badania w związku ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na choroby wirusowe (art. 229 Kodeksu pracy).

9.Czy pracodawca może zakazać mi powrotu do pracy, jeśli przebywałem w rejonach zagrożonych koronawirusem?

Pracodawca nie może samodzielnie oceniać stanu zdrowia pracownika. Niedopuszczenie pracownika do pracy ze względu na potencjalne zarażeniem wirusem, może narazić pracodawcę na zarzut o nękanie czy mobbing.

10.Czy mogę być zmuszony przez pracodawcę do urlopu, jeśli wróciłem z miejsc występowania zagrożenia?

Pracodawca nie może nakazać pracownikowi wykorzystania urlopu wypoczynkowego. Nie może też podejmować decyzji dotyczących kwarantanny. W takiej sytuacji pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy.

11.Czy wyjeżdżać na wakacje w czasie epidemii?

Należy monitorować zalecenia Głównego Inspektora Sanitarnego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Obecnie nie zaleca się podróżowania do Chin, Hongkongu, Korei Południowej, Japonii, Japonii, Włoch i Iranu. Na polskich granicach prowadzone są kontrole sanitarne, a przemieszczający się wypełniają tzw. karty lokalizacyjne.

12.Czy pracodawca może zabronić prywatnego wyjazdu?

Pracodawca nie ma podstaw prawnych do zbierania informacji o miejscach wypoczynku pracownika. Pracownik nie jest zobowiązany do ujawniania miejsca spędzania urlopu.

13.Ciąża a koronawirus. Czy istnieje zagrożenie?

Nie stwierdzono jeszcze żadnego związku między zakażeniem COVID-19 a ciążą. Kobiety w ciąży powinny stosować takie same środki ostrożności, jak inni, czyli m.in. regularne mycie rąk, unikanie chorych i izolowanie się w przypadku jakichkolwiek objawów, konsultacje telefoniczne z lekarzem. Nie ma też dowodów na przenoszenie wirusa z matki na dziecko.

14.Czy importowane warzywa i owoce są bezpieczne?

Teoretycznie może na nich zatrzymać się wirus, ponieważ przeżywa 48 godzin, a nawet dłużej w środowisku chłodnym i wilgotnym. Jeśli takie owoce były skażone, np. ktoś na nie nakichał, a potem trafiły do chłodni i w krótkim czasie zostały przewiezione do Polski, potencjalnie mogą znajdować się na nich wirusy. Dlatego dla ostrożności trzeba owoce i warzywa dokładnie myć, np. mydłem, które niszczy osłonkę wirusa.

15.Co robić z dzieckiem w czasie, gdy zamknięte są szkoły i przedszkola?

Dziecko powinno zostać w domu. Nie może chodzić do galerii handlowych czy innych miejsc, gdzie jest dużo osób.

16.Czy można wyjść na spacer z dzieckiem?

Tak, ale należy unikać skupisk ludzi, czyli np. centrów handlowych czy komunikacji publicznej.

17.Czy trzeba zdezynfekować mieszkanie, samochód lub klawiaturę przy komputerze w pracy?

Do sprzątania mieszkania i samochodu wystarczą zwykłe środki czystości. Nie trzeba też częściej niż zwykle prać odzieży, pościeli czy ręczników. Komputer służbowy czy telefon można dodatkowo zdezynfekować chusteczką lub płynem, które zawierają alkohol (min. 70 proc.). Może być to nawet rozcieńczony spirytus. Zalecane jest także częstsze wietrzenie pomieszczeń.

18.Czy kupowanie jedzenia na zapas ma sens?

Nie wiadomo, jak długo będzie trwała epidemia i jak się potoczy. Jednak nie jest zalecane gromadzenie dużych ilości jedzenia, papieru toaletowego czy mydła.

19.Czy trzeba chodzić w maseczce?

Maseczki zalecane są wyłącznie dla ludzi chorych. Maseczka noszona przez zdrowego, nie zabezpieczy go przed zakażaniem, a może wręcz stanowić zagrożenie. Na masce skupiają się wszelkie drobnoustroje i bakterie, które łatwo przenieść na dłoniach do oka czy ust.

20.Czy warto dezynfekować ręce wódką lub octem?

Koronawirusa nie usuniemy wódką, niskoprocentowym alkoholem, chlorem, octem ani olejem palmowymi. Dłonie należy dezynfekować ciepłą wodą i mydłem oraz żelami i preparatami na bazie alkoholu (m.in. 60 proc.). Ręce myjemy zawsze po kichaniu / kaszlu, wizycie w toalecie, przed przygotowywaniem jedzenia i przed jedzeniem, po kontakcie ze zwierzętami, w tym domowymi, przed i po wykonywaniu czynności związanych z rutynową opieką nad osobami starszymi i dziećmi.

21.Czy zwierzęta chorują na koronawirusa?

Do tej pory nie potwierdzono, by zwierzęta chorowały na koronawirusa ani tego, ażeby mogły przenosić chorobę i zarażać nią innych.

22.Czy mogę odwiedzać rodzinę w szpitalu?

Główny Inspektorat Sanitarny odradza odwiedziny w szpitalach ze względu na ryzyko zarażenia. O odwołanie wizyt w placówkach zdrowia zostali także proszeni przedstawiciele handlowi i medyczni.

23.Mam planową wizytę u lekarza specjalisty. Czy odwołać ją?

Jeśli jest taka możliwość, lepiej wizytę przełożyć na późniejszy termin.

24.Jak można zarazić się koronawirusem?

Wirus przenosi na odległość około 1,5-2 m, ale osoby przebywające przez dłuższy czas w pomieszczeniu zamkniętym mogą zarazić się nawet będąc dużo dalej od osoby chorej. Wirus przenosi się drogą kropelkową, czyli podczas kichania, kaszlu i mówienia. Można zarazić się także, gdy dotkniemy czegoś, co miało kontakt ze śliną chorego, a potem trafiło w okolice naszego nosa, uszu, oczu czy ust. Mogą być to m.in. klamki drzwi, poręcze, przyciski w bankomatach, komunikacji miejskiej, windzie i gotówka.

25.Po jakim czasie mogą pojawić się pierwsze objawy choroby?

Pierwsze objawy koronawirusa pojawiają się między 1 a 14 dniem od momentu zakażenia. Statystycznie pierwsze objawy najczęściej występują piątego dnia.

26.Czy leki mogą zapobiegać zarażeniu?

Wpływ na to, czy zarazimy się koronawirusem, czy nie, ma przede wszystkim ogólny stan zdrowia. Suplementy diety, czosnek, witamina C i inne preparaty przeciwwirusowe nie mają na to wpływu. Przed zakażeniem nie chroni także picie alkoholu.

27.Czy to prawda, że koronawirus jest najgroźniejszy dla osób starszych?

Tak, najbardziej narażone na ciężki przebieg choroby są osoby starsze, z obniżoną odpornością i chorujące często także na inne schorzenia. Niemniej jednak zakazić może się każdy. Ostatnie badania wykazują, że mężczyźni częściej niż kobiety chorują na cięższą postać COVID-19. Dzieci przechodzą koronawirusa najłagodniej, nawet bezobjawowo.

28.Co się dzieje po wyleczeniu koronawirusa?

Wirus zostaje całkowicie usunięty z organizmu. Nie ma możliwości, by po wyzdrowieniu nadal zarażać nim innych.

29.Jak długo koronawirus może przetrwać w powietrzu?

Zdolny do zarażania wirus może przetrwać w powietrzu około 3 godzin. Natomiast na innych powierzchniach czas jego przetrwania jest jeszcze dłuższy: na miedzi ok. 4 godziny, na kartonie czy papierze do 24 godzin, natomiast na plastiku i stali nierdzewnej nawet 2-3 dni.

30.Kiedy zrobi się ciepło, wirus przestanie być groźny?

Chociaż naukowcy zakładają, że wirus SARS-CoV-2 może podobnie do wirusa grypy wykazywać sezonowość, to brak jest wystarczającej liczby dowodów naukowych na wpływ temperatury i innych czynników środowiskowych na koronawirusa.

 

Zobacz także specjalny serwis koronawirus.pomorskie.eu.

view szablon artykułu

Aktualności