Ten materiał pochodzi z archiwum portalu

Zachowaliśmy archiwalne materiały z naszego portalu, aby umożliwić ich przeszukiwanie. Nie możemy jednak zagwarantować, że zamieszczone w tekście odsyłacze będą działały prawidłowo oraz że treści będą zgodne ze standardami dostępności cyfrowej. Jeżeli znalazłeś niedziałający odnośnik albo potrzebujesz pomocy w odczytaniu treści prosimy o kontakt pod adresem redakcja@pomorskie.eu

Raport o stanie województwa 2018

Raport o stanie województwa 2018

Raport o stanie województwa 2018

I. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA REGIONU W 2018 R.

Sytuacja demograficzna

Ludność

W 2018 r. województwo pomorskie zamieszkiwane było przez 2 328,2 tys. osób[1] (6% ludności kraju, 7. miejsce). Miasta koncentrowały 63,8% ludności. Na 100 mężczyzn przypadało 105 kobiet (5. miejsce w kraju).  Współczynnik feminizacji był wyższy w miastach (109), niż na wsi (98).

W ostatnich latach województwo notowało najwyższy w kraju przyrost liczby mieszkańców – co jest rezultatem dodatniego przyrostu naturalnego oraz salda migracji. Pomorskie od lat cechuje najwyższy przyrost naturalny w kraju (1,5 na 1000 osób w 2018 r.[2]). Dodatni przyrost utrzymuje się zarówno w mieście, jak i na wsi, przy czym na wsi jest zdecydowanie wyższy. Najwyższy poziom osiągnął powiat kartuski (8,9 na 1000 osób), najniższy – Sopot (prawie -5,7 na 1000 osób).

Pomorskie charakteryzuje się korzystną strukturą wiekową. Odsetek mieszkańców w wieku przedprodukcyjnym (19,6%) jest najwyższy w kraju, przy jednocześnie jednym z najniższych odsetków populacji w wieku poprodukcyjnym (13. lokata). Przy czym odsetek osób w wieku produkcyjnym (60,6% w 2018 r. wobec 60,9% w 2017 r.) systematycznie się zmniejsza, zwiększa się zaś udział osób w wieku poprodukcyjnym (19,8% w 2018 r. wobec 19,5% w 2017 r.).

Migracje

Pomorskie cechuje się wysoką atrakcyjnością osiedleńczą. Od kilkunastu lat obserwuje się dodatnie saldo migracji ludności na pobyt stały, przy czym jest ono dodatnie w ruchu wewnętrznym i ujemne w ruchu zagranicznym. Wewnątrz województwa dodatni wskaźnik notuje sześć powiatów ziemskich oraz dwa grodzkie (Gdańsk i Gdynia). Najkorzystniejsza sytuacja ma miejsce w powiecie gdańskim, kartuskim i puckim, natomiast dziesięć powiatów ziemskich i dwa grodzkie notują saldo ujemne (najniższe jest w powiatach człuchowskim i sztumskim). W połowie 2018 r. wartość współczynnika salda migracji wewnętrznych i zagranicznych osób w wieku produkcyjnym ulokowała Pomorskie na drugim miejscu w kraju, za województwem mazowieckim.

W ostatnich latach widoczny jest coraz większy napływ imigrantów, zasilających pomorski rynek pracy. W 2018 r. liczba oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcom wpisanych do ewidencji oświadczeń przez powiatowe urzędy pracy w województwie pomorskim wyniosła ponad 132 tys. (dla porównania w 2013 r. liczba oświadczeń wyniosła 3,3 tys.), natomiast zezwoleń na pracę sezonową ponad 1,4 tys. Wśród imigrantów dominują obywatele Ukrainy i Białorusi.

Rynek pracy

Bezrobocie

W 2018 r. bezrobocie osiągnęło rekordowo niski poziom. Na koniec grudnia 2018 r. stopa bezrobocia rejestrowanego w Pomorskiem wyniosła 4,9% (wobec 5,4% w 2017 r.) Dynamika spadku bezrobocia w latach 2014-2018 na tle innych województw należała do najwyższych w kraju. W konsekwencji stopa bezrobocia w regionie jest jedną z najniższych w kraju (za województwem wielkopolskim, śląskim i małopolskim). Większość osób bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy województwa pomorskiego na koniec grudnia 2018 r. stanowiły kobiety (63,2%).

Najwyższą stopą bezrobocia charakteryzują się wschodnie i zachodnie powiaty regionu: nowodworski, malborski, sztumski oraz człuchowski i bytowski, jednak dysproporcje pomiędzy poziomem bezrobocia w poszczególnych powiatach województwa zmniejszają się (najwyższa stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 13,3% – w powiecie nowodworskim, najniższa zaś w Sopocie – 1,8%). Należy także podkreślić, że powiaty, które od lat cechuje relatywnie wysoka stopa bezrobocia, notują jednocześnie najwyższą dynamikę jej spadku.

Aktywność zawodowa

Wg stanu na koniec 2018 r. liczba pracujących w województwie pomorskim wynosiła 1 018 tys. osób[3] (6,2% krajowej populacji pracujących, 7. miejsce). W 2017 r. województwo pomorskie, po raz pierwszy, przekroczyło średnią unijną wskaźnika zatrudnienia. W grupie osób 20-64 lata wyniósł on 72,7% (przy średniej UE 72,1%), natomiast na koniec 2018 r. osiągnął już wartość 74,3%. Wpływ na to miał zdecydowany wzrost zatrudnienia mężczyzn (z 77,5% na koniec 2015 r. do 84,2% na koniec 2018 r.) oraz nieco mniejszy kobiet (z 62,0% do 64,4%). Mimo ogólnie pozytywnych trendów dotyczących zatrudnienia, w regionie obserwowane są pogłębiające się dysproporcje między sytuacją kobiet i mężczyzn. Na koniec 2018 r. różnica w poziomie zatrudnienia kobiet i mężczyzn wynosiła aż  19,8 p.p., podczas, gdy rok wcześniej – 15,2 p.p.

Struktura pracujących w województwie różni się od średniej dla kraju. Największe różnice występują w przypadku rolnictwa oraz usług. Na koniec 2018 r. w rolnictwie[4] pracowało 6,7% wszystkich pracujących w regionie (68 tys. osób), podczas gdy w usługach 60,3% (614 tys.). W Polsce odsetki te wynosiły odpowiednio 9,5% i 57,8%. Udział pracujących w przemyśle i budownictwie kształtował się na poziomie 32,9% (średnio w kraju 32,2%).

Pod względem struktury zatrudnienia, specjalizacją podregionu starogardzkiego jest przemysł i budownictwo (38,3% pracujących), podregion chojnicki wyróżnia się pod względem wysokiego udziału rolnictwa (20,2%), trójmiejski natomiast cechuje się najwyższym w regionie odsetkiem pracujących w usługach (78,5%).

W województwie zauważane są deficyty pracowników, w szczególności w kluczowych dla regionu branżach takich jak: budownictwo, elektrotechnika, IT, motoryzacja, gastronomia, zdrowie oraz transport i logistyka.

Konkurencyjność gospodarki

Produkt Krajowy Brutto, Wartość Dodana Brutto

Pomorska gospodarka dostarcza 5,8%[5] PKB Polski, co stawia ją na 7. miejscu wśród województw. Pozycja regionu pod tym względem od lat jest stabilna. Od 2015 r. dynamika wzrostu PKB w Pomorskiem była wyższa niż średnia w kraju. Wg wstępnych szacunków GUS w 2017 r. PKB zwiększył się w stosunku do roku poprzedniego o 7% (5. miejsce w kraju, podczas gdy rok wcześniej 1. miejsce) i był już tylko nieznacznie wyższy od średniego przyrostu w kraju (6,9%).

Nieco wyżej w rankingu znajduje się region pod względem PKB per capita (5. miejsce) z wartością 50 tys. zł. Mimo to, pomorskie nie osiąga pod tym względem średniej krajowej (96,6%), a przyrost tego wskaźnika w stosunku do roku poprzedniego stawia region na dalekim 9. miejscu (6,6%, o 0,3 p.p. mniej niż w kraju).

Niezmiennie niemal połowę regionalnego PKB wytwarza podregion trójmiejski (48,5%)[6]. Jednocześnie notowany jest tu najwyższy poziom PKB per capita (70 306 zł, tj. 149,9% średniej regionu). Najmniejszy wkład w regionalny PKB (6,6%) wypracował podregion chojnicki, notując jednocześnie najniższą wartość w przeliczeniu na mieszkańca (67,3%).

Systematycznie zmniejsza się dystans dzielący województwo od średniego poziomu rozwoju w UE mierzonego PKB per capita wyrażonego w parytecie siły nabywczej (PPS). W 2017 r. stanowił on 67% średniej UE, wobec 66% w 2016 r. Lokuje to Pomorskie na 220. miejscu wśród 281 regionów UE (Polska jako kraj osiągnęła w 2017 r. 70%  średniej UE, co daje 22. pozycję na 28 krajów UE)[7].

Pomorskie zajmuje 7. lokatę w Polsce pod względem wartości dodanej brutto. Wg szacunków GUS, w 2017 r. wyniosła  ona 101,9 mld zł (5,8% wartości krajowej). W stosunku do 2016 r. wartość ta wzrosła o 6,4%, co było czwartym największym przyrostem wśród województw. W wytwarzaniu WDB dominują usługi (61,9%, 6. miejsce w kraju). Wewnątrzregionalne zróżnicowanie WDB jest analogiczne jak w przypadku PKB. Pod względem wydajności pracy[8] region od lat plasuje się w czołówce krajowej – 4. lokata (117,6 tys. zł[9]). 

Przedsiębiorczość

Mieszkańcy województwa pomorskiego należą do jednych z bardziej przedsiębiorczych w Polsce. Na koniec 2018 r. w systemie REGON zarejestrowanych było 296,6 tys. podmiotów gospodarki narodowej (najwięcej w sekcjach: handel, budownictwo, przemysł). W porównaniu z 2017 r. nastąpił wzrost o 2,9 tys. podmiotów. Pod względem liczby podmiotów wpisanych do rejestru REGON na 10 tys. ludności region utrzymuje 4. lokatę w Polsce.

Najwyższa przedsiębiorczość cechuje Trójmiasto, które skupia 42,4% podmiotów, jednocześnie podregion trójmiejski był jedynym, w którym liczba podmiotów spadła w porównaniu z 2017 r.

Liczba podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego przypadająca na 10 tys. mieszkańców, jak i wartość zainwestowanego kapitału zagranicznego plasują województwo na 7. pozycji w Polsce[10]. W zakresie struktury inwestycji zagranicznych, najwięcej inwestycji w regionie pochodzi z Niemiec, Holandii, Danii, Austrii, Francji i Szwecji. Większość inwestycji jest ulokowana w okolicy Trójmiasta.

Przedsiębiorstwa funkcjonujące w regionie są ukierunkowane proeksportowo, a ponad połowa wartości eksportu z regionu generowana jest przez podmioty o kapitale krajowym.

Innowacje, badania i rozwój

W 2018 r. województwo pomorskie zajęło 3. miejsce w rankingu innowacyjności polskich regionów („Indeks Millennium 2018 – Potencjał Innowacyjności Regionów”). Główne zalety regionu na jakie zwrócono uwagę, to konsekwentnie rozwijana aktywność naukowo-badawcza, wzrost nakładów na B+R oraz rosnąca liczba pracowników zajmujących się tą działalnością.

Województwo zajmuje wysoką pozycję pod względem nakładów na B+R w relacji do PKB. Mimo, że w 2017 r. wartość wskaźnika nieco spadła do 1,08%[11] z 1,14% w 2016 r., Pomorskie utrzymało  3. miejsce w kraju. Wysoki jest również udział nakładów ponoszonych przez sektor przedsiębiorstw na działalność B+R. W 2017 r. wyniósł on 70,2% (4. miejsce), podczas gdy średnio w kraju – 64,5%. Stosunek nakładów sektora przedsiębiorstw na B+R w relacji do PKB był również wysoki i w 2017 r. wyniósł 0,76% plasując województwo pomorskie na 4. miejscu w kraju (po mazowieckim, małopolskim i podkarpackim). Wysokie jest także zatrudnienie w B+R – 7,1 osób na 1000 osób aktywnych zawodowo (4. wynik po mazowieckim, małopolskim i dolnośląskim).  

Ponadto region cechuje wysoki, drugi po Mazowszu, udział przedsiębiorstw innowacyjnych (15,5% w 2017 r.). Drugi (po Małopolsce) jest również udział sprzedaży wyrobów nowych lub istotnie ulepszonych w sprzedaży ogółem w przemyśle.

Edukacja

Opieka nad dzieckiem do 3 lat

Rośnie liczba miejsc opieki nad dziećmi do lat 3[12]. Ponad połowa miejsc opieki skoncentrowana jest na terenie Gdańska, Gdyni, powiatu wejherowskiego i kartuskiego. Pozytywne trendy dotyczą zarówno miast, jak i obszarów wiejskich. Mimo to wskaźnik użłobkowienia jest nadal niższy niż przeciętnie w Polsce (liczba dzieci w żłobach i klubach dziecięcych na 1000 dzieci do lat 3 osiąga wartość 70, przy 86 dla Polski).

Wychowanie przedszkolne

W regionie przybywa placówek wychowania przedszkolnego i miejsc, którymi one dysponują, co jest związane m.in. ze wsparciem działań związanych z upowszechnieniem edukacji przedszkolnej, w tym współfinansowanych ze środków UE. W ostatnich latach liczba miejsc opieki nad dziećmi powyżej 3. roku życia rosła szybciej niż przeciętnie w kraju (w 2017 r. w województwie funkcjonowało 1 425 placówek wychowania przedszkolnego[13] – o 49 więcej niż w 2015 r., a liczba miejsc opieki wzrosła do 72,5 tys., tj. o 14,6% – w kraju o 13,6%). Jednakże, pomimo następującej poprawy odsetek dzieci objętych edukacją przedszkolną, wynoszący 80,5%, jest nadal jednym z najniższych w kraju, a dostęp do edukacji przedszkolnej jest znacznie zróżnicowany przestrzennie.

Kształcenie ogólne i wsparcie uczniów uzdolnionych

W województwie pomorskim utrzymuje się tendencja polaryzacji wyników wszystkich egzaminów zewnętrznych ze względu na lokalizację szkoły, np. w 2018 r. średni wynik egzaminu gimnazjalnego na wsiach osiągnął 63,0% w części humanistycznej (język polski)
i 47% w części matematyczno-przyrodniczej (matematyka), podczas gdy w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców wyniki te kształtowały się na poziomie odpowiednio: 72,0% i 58%. Niższa od wyników kraju pozostaje też zdawalność egzaminu maturalnego (w 2018 r. – pomorskie:  77,4%, kraj: 79,7%). Wsparcie kształcenia ogólnego w pomorskich szkołach podejmowane jest z poziomu regionu m.in. poprzez działania realizowane przez wojewódzkie placówki doskonalenia nauczycieli i biblioteki pedagogiczne, które zainicjowały powstanie oraz moderują 82 przedmiotowych i problemowych sieci współpracy dla nauczycieli i dyrektorów szkół. Jednocześnie intensywnie rozwijają się działania służące ukierunkowanemu wsparciu dzieci i młodzieży szczególnie uzdolnionej m.in. poprzez realizację Programu wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży – mieszkańców województwa pomorskiego (wsparcie stypendialne) oraz poprzez przedsięwzięcie strategiczne Zdolni z Pomorza realizowane przez Samorząd Województwa Pomorskiego w partnerstwie z samorządami powiatowymi i szkołami wyższymi (diagnoza i wszechstronne wsparcie uzdolnień).

Szkolnictwo zawodowe

Mimo podejmowanych działań spada zainteresowanie szkołami zawodowymi/branżowymi. Liczba uczniów szkół zawodowych w województwie pomorskim zmniejsza się w większości powiatów, z wyjątkiem powiatu gdańskiego, wejherowskiego, chojnickiego i lęborskiego. Największa dynamika spadku dotyczy powiatów: nowodworskiego, Sopotu i sztumskiego. Najliczniejsza grupa uczniów skupiona była w technikach (67% uczniów szkół zawodowych).

W roku szkolnym 2017/2018 w województwie pomorskim uczniowie I klas branżowych szkół I stopnia stanowili 18,1% ogółu uczniów klas I szkół ponadgimnazjalnych (w Polsce 14,3%). W przypadku techników i liceów ogólnokształcących było to z kolei odpowiednio 39% i 42,9% (średnia dla kraju – 40,6% i 45,1%). Uczniowie branżowych szkół I stopnia w roku szkolnym 2017/2018 stanowili największą grupę uczniów I klas szkół ponadgimnazjalnych w powiecie kartuskim, bytowskim i kościerskim. W przypadku techników wyróżniał się powiat słupski i Słupsk, a w przypadku liceów ogólnokształcących – Trójmiasto.

Wskutek działań podjętych przez Samorząd Województwa Pomorskiego[14] (we współpracy z organami prowadzącymi, instytucjami reprezentującymi pracodawców oraz instytucjami rynku pracy), zmienia się profil kształcenia zawodowego w regionie. Jest lepiej dostosowany do zmieniającej się sytuacji społeczno-gospodarczej oraz potrzeb branż kluczowych dla rozwoju województwa. Jednak w dalszym ciągu istnieje konieczność systemowego wsparcia współpracy szkół zawodowych z pracodawcami i instytucjami rynku pracy.

 

 

Kształcenie ustawiczne

Spada udział mieszkańców województwa w procesie kształcenia ustawicznego. W szczególności obserwuje się systematyczny spadek aktywności szkoleniowej i samokształceniowej osób w wieku powyżej 45 lat. Mimo, że udział mieszkańców w kształceniu jest wyższy niż średnio w kraju (5,3% przy 4% w Polsce) i 3. najlepszy wśród polskich regionów, to znacznie odbiega od średniej dla krajów Unii Europejskiej (10,9%). Częściej swoje umiejętności podnoszą pracujący, w szczególności kobiety.

Szkolnictwo wyższe

W 2018 r. na terenie województwa działało 28 szkół wyższych, w tym 9 uczelni publicznych i 19 niepublicznych. Liczba studentów systematycznie spada, ale ich udział w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców (6,9%) jest większy niż udział w ludności w wieku 19-24 lat (6,0%). Z łącznej liczby 93,4 tys. studentów studiujących na Pomorzu (6,6% ogólnej liczby studentów na polskich uczelniach), 76,7% kształci się w uczelniach publicznych.

Liczba studentów cudzoziemców, którzy studiują na Pomorzu sukcesywnie rośnie. W roku akademickim 2017/2018 było to prawie 3,5 tys. osób, co stanowi wzrost o 19,4% w stosunku do poprzedniego roku akademickiego (i o 144,6% od roku akademickiego 2012/2013), ale wciąż są to wyniki niższe od średniej krajowej.

Integracja społeczna

Ubóstwo i pomoc społeczna

Podobnie jak w całym kraju, w województwie pomorskim obserwuje się spadek liczby osób żyjących poniżej granicy ubóstwa, głównie z powodu dobrej sytuacji na rynku pracy (bezrobocie przestaje być dominującym powodem przyznania świadczeń z pomocy społecznej). Wskaźnik granicy ubóstwa skrajnego (minimum egzystencji) w 2015 r. był jednym z pięciu najwyższych w kraju i znacznie przewyższał średnią krajową, podczas gdy w 2017 r. był jednym z najniższych w Polsce (4. lokata wśród województw). Wyższą dynamikę spadku tego wskaźnika odnotowało tylko świętokrzyskie (5,8 pp.).

Spada liczba osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej (region znajduje się w piątce województw, gdzie wartość tego wskaźnika od 2015 r. spada szybciej niż w pozostałych), ale utrzymuje się wysoki odsetek długotrwale korzystających z pomocy społecznej. W 2017 r. w województwie ze świadczeń pomocy społecznej skorzystało 88,0 tys. osób (w tym 54,7% kobiet) z 61,1 tys. rodzin, obejmujących łącznie 140,8 tys. członków tych rodzin (w porównaniu z 2015 r. grupa osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej zmalała o ok. 1/5).

Ekonomia społeczna

W województwie pomorskim w latach 2014-2017 wzrosła liczba podmiotów ekonomii społecznej oraz jej otoczenia. Liczba organizacji pozarządowych funkcjonujących w regionie w 2017 r. wyniosła  8 070 . Około 10% z nich prowadzi działalności gospodarczą. Wzrosła liczba centrów i klubów integracji społecznej, a liczba uczestników prowadzonych przez nie zajęć w ostatnich latach wzrosła ponad dwukrotnie. Spadła natomiast liczba spółdzielni socjalnych. W porównaniu do innych województw, pomorskie charakteryzuje się równomiernym terytorialnie rozmieszczeniem spółdzielni socjalnych. Tylko 9% spółdzielni zlokalizowanych jest w Gdańsku.

Piecza zastępcza i wsparcie rodziny

Rośnie udział rodzinnych placówek pieczy zastępczej w placówkach ogółem (odsetek dzieci przebywających w rodzinnej pieczy zastępczej, zbliżył się w 2017 r. do 80%), ale maleje ich liczba oraz przebywających w nich dzieci. Tendencje te dotyczą obu rodzajów pieczy zastępczej – rodzinnej i instytucjonalnej.

Pomoc udzielana wychowankom opuszczającym pieczę zastępczą jest niewystarczająca, o czym świadczy niski odsetek osób pobierających świadczenia z powodu usamodzielnienia (23% wszystkich wychowanków opuszczających pieczę zastępczą) i zagospodarowania (18%).

Maleje liczba placówek wsparcia dziennego dla dzieci oraz spada liczba dzieci korzystających z ich oferty. Występują dysproporcje przestrzenne w dostępności do tego typu placówek – koncentrują się głównie w Trójmieście i w jego otoczeniu, a nie funkcjonują w prawie połowie gmin.

Infrastruktura techniczna i społeczna

Transport

Gęstość dróg ekspresowych i autostrad w województwie pomorskim jest niższa niż przeciętnie w Polsce – 7,5 km na 1000 km2 (średnia dla kraju – 10,9 km) i plasuje pomorskie na 12. pozycji. Ponadprzeciętnie rozwinięta jest natomiast sieć dróg wojewódzkich. Ich długość sięga 1,8 tys. km, przekładając się na średnią gęstość rzędu 9,9 km na 100 km2 (5. miejsce w kraju). Realizacja inwestycji
w obszarze infrastruktury drogowej przyczyniła się do sukcesywnej poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego mierzonego liczbą ofiar śmiertelnych na 100 tys. osób. W latach 2014-2018 w regionie odnotowano największy w kraju spadek omawianego wskaźnika, a mianowicie z 7,9 do 4,2, co przełożyło się na najniższą wartość wśród województw w 2018 r. Odczuwalnym problemem związanym z rozwojem sieci drogowej jest natomiast lokalne przeciążenie układu drogowego, dotyczy to w szczególności Obszaru Metropolitalnego Trójmiasta.

Pomorskie pozytywnie wyróżnia się pod względem gęstości linii kolejowych, stopniowo poprawia się też stan rozwoju infrastruktury kolejowej. Liczba pasażerów przewiezionych w ramach kolejowych wojewódzkich przewozów pasażerskich od 2013 r. stale wzrasta, w 2018 r. wyniosła 53,3 mln osób (o ponad 1,7 mln osób więcej niż w 2017 r.). Pod względem udziału transportu kolejowego w przewozach pasażerskich region zajmuje 2. miejsce po mazowieckim. Problemem jest wyczerpująca się przepustowość linii kolejowych w Obszarze Metropolitalnym Trójmiasta. Niezadowalający pozostaje również stan infrastruktury towarzyszącej.

Znaczącym wyzwaniem rozwojowym w obszarze infrastruktury jest poprawa dostępności transportowej zachodniej części regionu. W szczególności problemem pozostaje czas dojazdu do stolicy województwa.

Udział województwa pomorskiego w obrotach ładunkowych w polskich portach morskich z roku na rok rośnie. Obroty ładunkowe portów w Gdańsku i Gdyni w 2018 r. wzrosły o 20,3% w stosunku do 2017 r. i w efekcie w Gdańsku przeładowano blisko 42 mln ton ładunków, natomiast w Gdyni ponad 21 mln ton. Wysokie obroty terminalu kontenerowego DCT Gdańsk wpływają na to, że port w Gdańsku pozostaje drugim największym portem przeładunkowym na Bałtyku w zakresie przeładunku kontenerów po Petersburgu.

Od lat odnotowuje się wzrost lotniczych przewozów pasażerskich i towarowych.  W 2018 r. obsłużono o ponad 8% więcej pasażerów niż w 2017 r. – prawie 5 mln[15]. W efekcie, Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy jest jednym z trzech najważniejszych, obok Warszawy i Krakowa, lotnisk międzynarodowych w Polsce.

Dostęp do Internetu

Udział przedsiębiorstw z dostępem do Internetu o prędkościach przynajmniej 100 Mb/s w 2018 r. kształtował się na poziomie 17%, co jest wynikiem wyższym od średniej krajowej (15%). Ponad 80% miejscowości na terenie województwa jest w zasięgu działania sieci kablowych i bezprzewodowych.

Infrastruktura komunalna

Pomorskie zajmuje czołowe miejsce w kraju pod względem odsetka ludności korzystającej z kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków. Zbiorcza kanalizacja sanitarna obsługuje 83,1% mieszkańców (1. miejsce w kraju), a oczyszczalnie ścieków – 82,7% (przy średnich krajowych odpowiednio: 70,5% i 73,6%.) Biorąc pod uwagę rozwój sieci kanalizacyjnej, skala zróżnicowania pomiędzy miastem, a wsią sięga 32,8 p.p. (dla Polski różnica ta wynosi 49,4 p.p.), zaś w przypadku odsetka mieszkańców obsługiwanych przez oczyszczalnie ścieków to 32,5 p.p. (dla kraju – 52,5 p.p.). W układzie powiatowym sytuacja jest zróżnicowana. Podczas, gdy wszyscy mieszkańcy Sopotu korzystają z instalacji kanalizacyjnej, tylko nieco połowa (57,9%) mieszkańców powiatu kartuskiego korzysta z tego typu usług. W przypadku ludności korzystającej z oczyszczalni ścieków, również najwyższy odsetek charakteryzuje Sopot (96,7%), a także Słupsk (95,5%), a najniższy powiat kartuski (57,8%).

Pomorskie cechuje się wysokim poziomem rozwoju sieci wodociągowej, do której dostęp posiada 96,3% mieszkańców regionu, w tym 98,8% mieszkańców miast oraz 92% mieszkańców obszarów wiejskich.

Kultura i turystyka

Województwo oferuje szerokie możliwości uczestnictwa w kulturze dzięki wykorzystaniu zarówno zasobów materialnych dziedzictwa kulturowego, jak i potencjału licznych instytucji kultury. Liczba widzów i słuchaczy odwiedzających teatry i instytucje muzyczne plasuje region na 2. miejscu w kraju[16] (za województwem mazowieckim). Wiąże się to z realizacją licznych inwestycji w obiekty kultury, które stanowią zarazem atrakcję turystyczną.

Województwo pomorskie znajduje się w czołówce najczęściej odwiedzanych miejsc w Polsce. Od 2012 r. liczba turystów odwiedzających Pomorze wciąż rośnie. W 2018 r. liczba osób korzystających z obiektów noclegowych wzrosła o 6,5% w stosunku do 2017 r. (przy czym większy wzrost dotyczył turystów krajowych). W szczególności wzrasta zainteresowanie pasmem nadmorskim i Trójmiastem. Z zagranicy najczęściej region odwiedzają Niemcy, Brytyjczycy i Skandynawowie.

Ochrona zdrowia

W Indeksie Sprawności Ochrony Zdrowia 2018[17] województwo pomorskie zajęło najwyższą lokatę spośród wszystkich województw. Na pozycję wpłynęła wysoka ocena regionu w obszarze „poprawa stanu zdrowia mieszkańców” oraz „efektywna gospodarka finansowa”.

W województwie pomorskim liczba łóżek w hospicjach, zakładach opiekuńczo-leczniczych i zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych w przeliczeniu na 100 tys. ludności w województwie wzrasta (73,4 w 2017 r.), ale jest niższa niż średnia w kraju (90,9). Systematycznie wzrasta liczba lekarzy w relacji do liczby mieszkańców[18], natomiast większy problem stanowi dostępność pielęgniarek i położnych[19] (na każde 10 tys. mieszkańców przypada ich zaledwie 46,1, przy 56,3 przeciętnie w Polsce), a także brak zastępowalności pokoleniowej wśród pielęgniarek i położnych.

Oprócz braków kadr medycznych, jednym z głównych problemów pomorskiego systemu ochrony zdrowia pozostaje nierównomierne rozmieszczenie podmiotów leczniczych i koncentracja kadry medycznej (zwłaszcza specjalistycznej) w aglomeracji trójmiejskiej. Niewystarczający jest dostęp podmiotów leczniczych do infrastruktury sieci szerokopasmowych. Tylko niektóre szpitale posiadają kompletne systemy informatyczne z trzech podstawowych zakresów[20], a nieliczne wykorzystują system informatyczny klasy Business Intelligence dla poprawy efektywności działania.

W 2018 r. wzrosła liczba certyfikatów jakości pozyskanych przez jednostki organizacyjne dla których podmiotem tworzącym lub właścicielem jest Województwo Pomorskie, w tym certyfikatu akredytacyjnego Ministra Zdrowia (spełnione standardy akredytacyjne Centrum Monitorowania Jakości). Certyfikatem akredytacyjnym Ministra Zdrowia na koniec 2018 r. dysponowało łącznie 86% szpitali (wzrost o 14 p.p. w stosunku do 2017 r.).

 

[1] Stan na 30.VI.2018 r.

[2] W okresie I-VI.2018 r.

[3] Dane kwartalne wg Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności GUS

[4] Dane wg BAEL dotyczą sekcji rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo; rybactwo.

[5] Najnowsze dostępne dane GUS dotyczą danych szacunkowych na 2017 r.

[6] Dane dla podregionów dotyczą 2016 r. Brak danych szacunkowych dla 2017 r.

[7] Dane EUROSTAT.

[8]  Wydajność pracy mierzona wartością dodaną brutto na 1 pracującego.

[9] Dane dla 2016 r.

[10] Dane GUS dotyczące kapitału zagranicznego, nie uwzględniają m .in. inwestycji w sektorze finansowym.

[11] Obliczenia własne na podstawie danych GUS, w tym szacunków PKB na 2017 r.

[12] W 2017 r. w regionie funkcjonowały 242 żłobki, oddziały żłobkowe i kluby dziecięce.

[13] Przedszkola, przedszkola specjalne, oddziały przedszkolne przy szkołach podstawowych, zespoły wychowania przedszkolnego oraz punkty przedszkolne.

[14] W ramach przedsięwzięcia strategicznego Kształtowanie sieci ponadgimnazjalnych szkół zawodowych uwzględniającej potrzeby subregionalnych i regionalnego rynków pracy.

[15] Łącznie 4 980 647 pasażerów. Dane z Portu Lotniczego Gdańsk, 2018.

[16] 464 osoby na 1000 mieszkańców w 2017 r.

[17] PwC, czwarta edycja / kwiecień 2019.

[18] Lekarze pracujący wg podstawowego miejsca pracy na 10 tys. ludności, GUS. 23,5 na 10 tys. ludności w 2017 r.

[19] Pielęgniarki i położne – personel pracujący wg podstawowego miejsca pracy, GUS.

[20] HIS (ang. Hospital Information System), ERP (ang. Enterprise Resource Planning), PACS (ang. Picture Archive and Communication System)/RIS (ang. Radiology Information System).