Miasto usytuowane jest w północno-zachodniej części województwa pomorskiego, nad Zatoką Gdańską.

Początki Gdańska sięgają 980 r. w 997 r. pojawił się biskup z Czech – misjonarz Wojciech, znany też pod imieniem Adalbert. Wkrótce zginął z rąk pogańskich Prusów, a jego życie i śmierć opisał benedyktyński mnich z klasztoru na Awentynie – Jan Kanapariusz. Właśnie on zanotował słowa urbs Gydannyzc – odnoszące się do miasta Gdańska, gdzie święty ochrzcić miał dużą liczbę nawróconych. Jest to zarazem pierwsza pisana wzmianka o grodzie nad Motławą.

Zespół grodowo-miejski, a zarazem portowy zaczął się tworzyć na dobre w drugiej połowie dziesiątego wieku. W Gdańsku, rządzonym przez dynastię książąt pomorskich, rodzima ludność słowiańska koegzystowała z coraz to liczniej przybywającymi z zachodu kupcami i rzemieślnikami. 

Dzięki staraniom księcia Świętopełka II Wielkiego Gdańsk uzyskał prawa miejskie (lubeckie). Syn tego władcy, ostatni książę Pomorza Gdańskiego – Mściwoj II, zwany też Mestwinem, mocą zawartego w 1282 r. w Kępnie aktu, przekazał swoją ziemię księciu Wielkopolski – Przemysłowi II. Był to akt dużej wagi politycznej, umożliwił bowiem zjednoczenie ziem polskich. W okresie chaosu, jaki zapanował w Gdańsku po śmierci Wacława Czeskiego, kasztelan Bogusza wezwał na pomoc Krzyżaków. Zakonni rycerze po zajęciu zamku dokonali tu w 1308 r. pogromu, który przeszedł do historii jako rzeź Gdańska. 

Długo i z determinacją dążyli gdańszczanie do uwolnienia się spod krzyżackiego panowania. Warto jednak pamiętać, że w czasach zwierzchności Zakonu nad miastem powstał m.in. kanał Raduni, a nad nim istniejący do dziś Wielki Młyn – najpotężniejsza ze świeckich budowli w portowym grodzie. Wymierne korzyści, i to zarówno w okresie panowania krzyżackiego, jak i po zawarciu pokoju toruńskiego, dawała też Gdańskowi przynależność do Związku Miast Hanzeatyckich (1361-1669). Miasto porównywano do lwa, dzielnie strzegącego zasobnego spichlerza Hanzy. 

Po klęsce militarnej Krzyżaków pod Grunwaldem (1410 r.), Gdańsk opowiada się za polskim królem. Kres panowania Zakonu w grodzie nad Motławą przyniesie jednak dopiero 1454 r. Krzyżacy zostają wypędzeni. Król Kazimierz Jagiellończyk nie tylko dokonuje inkorporacji Gdańska do Korony, lecz obdarza jego mieszkańców licznymi przywilejami, z których najważniejszy, zwany Wielkim, podpisany zostaje w dniu 15 maja 1457 r. Miasto wzbogaca się o wielkie dobra, będące wcześniej własnością Zakonu. Władze miejskie oraz tutejsi kupcy otrzymują liczne uprawnienia. W herbie miasta, ponad dwoma krzyżami, będzie odtąd widniała królewska korona Jagiellonów. 

Reformacja, która dotarła do Gdańska już w latach dwudziestych XVI w., radykalnie odmieniła oblicze wyznaniowe grodu nad Motławą. Protestancki Gdańsk zawzięcie zabiega o swobodę wyznaniową i w końcu wolność tę sobie wywalczy. Odtąd tolerancyjne dla innowierców miasto oraz najbliższe jego okolice dawać będą schronienie rozmaitym dysydentom religijnym. Trafią tu liczne rzesze holenderskich menonitów i Szkotów. Przybywać będą hugenoci oraz Żydzi.

Tamten dawny, bardzo bogaty i liczący się w Europie Gdańsk – miasto wielu narodowości, odmiennych kultur, religii i języków, najbardziej międzynarodowe ze wszystkich miast Rzeczypospolitej, stanowił jedyną w swoim rodzaju wspólnotę odmienności. Pisarze staropolscy mieli mu za złe kosmopolityzm i hardość względem królów polskich. A jednak w obliczu zagrożenia ze strony Szwedów, miasto, nie bacząc na ofiary i wyrzeczenia, potrafiło okazać stanowczy opór. Oblężony przez Rosjan i Sasów Gdańsk stanął też w obronie honoru i tronu polskiego króla Stanisława Leszczyńskiego w 1734 r. 

Niestety po II rozbiorze Polski miasto nie było już w stanie przeciwstawić się pruskiej aneksji. Zdobyty przez Francuzów w 1807 r. Gdańsk otrzymał wprawdzie status Wolnego Miasta, lecz trwało to tylko do 1814 r.

Kolejne cztery dziesiątki lat zwykło się określać czasem wielkiego kryzysu, upadku i katastrofy gospodarczej miasta. 

W czerwcu 1919 r., na mocy Traktatu Wersalskiego, powstaje Wolne Miasto Gdańsk, nad którym pieczę sprawuje Liga Narodów, a ściślej, jej Wysocy Komisarze. Lata trzydzieste w Gdańsku to narastająca faszyzacja i terror. Strzały oddane pierwszego września 1939 r. o świcie z pancernika Schlezwig-Holstein w kierunku polskiej załogi wojskowej na Westerplatte rozpoczynają II wojnę światową.

Gdańsk posiada dogodne połączenia drogą powietrzną, lądową i morską:

  • międzynarodowy port lotniczy im. Lecha Wałęsy (16 km od centrum) zapewnia połączenia z ponad 50.destynacjami,
  • dobrze rozwinięta sieć linii kolejowych zapewnia bezpośrednie połączenie z miastami Polski i Europy
  • planowana jest budowa autostrady A-1, łączącej porty w Gdańsku i Gdyni z Europą Południową
  • do portu gdańskiego – najgłębszego i jednego z największych na Bałtyku – mogą zawijać statki o nośności do 150.000 DWT
  • utrzymywane jest stałe połączenie promowe ze szwedzkimi miastami portowymi: Nynasham i Oxelosund

Panorama Gdańska

Gdańsk z ponad 1000-letnią tradycją zaliczany jest do najbardziej atrakcyjnych turystycznie miast Europy i świata, o czym świadczy zgłoszenie, przez władze państwowe, kandydatury Gdańska (tj. Głównego Miasta, opływu Motławy i Twierdzy Wisłoujście) do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

W mieście tym historia splata się z teraźniejszością. Mimo zniszczeń jakie dokonała wojenna zawierucha, odbudowano i przywrócono do dawnej świetności starówkę z licznymi zabytkami, które zachwycają swoją urodą, a także przypominają wspaniałe i burzliwe dzieje grodu nad Motławą.

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • Bazylika Najświętszej Marii Panny – jeden z największych gotyckich XIII-wiecznych kościołów,
  • przedbramie – Barbakan Gdański (XV w.),
  • Złota Brama (XVII w.),
  • Brama Zielona (XVI w.),
  • Zespół Wielkiej Zbrojowni –Arsenał Gdański (XVII w.),
  • Ratusz Głównego Miasta (XIV w.),
  • Dwór Artusa (XV w.),
  • fontanna Neptuna (XVII w.),
  • Żuraw Gdański (XIV w.),
  • Zespół Klasztorny Cystersów (1200 r.),
  • Złota Kamienica (XVII w.),
  • Brama Wyżynna ( XVI w.),
  • kościół św. Katarzyny (XIII w.) –  najstarsza świątynia parafialna Starego Miasta,
  • kościół św. Mikołaja –  najstarsza gdańska świątynia
  • Pomnik Poległych Stoczniowców.

Miejsca, które warto odwiedzić:

  • Europejskie Centrum Solidarności,
  • Westerplatte,
  • Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy,
  • Góra Gradowa,
  • Park Oliwski.

 

 

Wiadomości

Podstawowe dane

Powiat: Gdańsk
Gmina: Gdańsk - miasto
Nazwa: Urząd Miejski
Ulica: Nowe Ogrody 8/12
Miejscowość: 80-803 Gdańsk
Telefon: 58 323 60 00
Faks: 58 302 39 41
Strona WWW http://www.gdansk.pl
Strona BIP http://www.gdansk.pl/bip/
Adres e-mail umg@gdansk.gda.pl
Prezydent: Paweł Adamowicz
Powierzchnia: 262 km²
Ludność: 458 400

Mapa dojazdu