Podczas niedawnej państwowej wizyty w Watykanie, polski premier wręczył papieżowi Leonowi XIV wydanie Pięcioksięgu przetłumaczonego na kaszubski bezpośrednio z hebrajskiego. Język kaszubski jest jedynym językiem regionalnym w RP i jego użytkownicy zamieszkują niemal wyłącznie terytorium województwa pomorskiego. Używany jest w wielu dziedzinach życia, również w obrzędach religijnych i sferze duchowej. Księgi mojżeszowe to nie jedyne części Pisma Św. dostępne w języku Kaszubów, ale to właśnie o kaszubskim Pięcioksięgu jest ostatnio głośno.
Kaszubskie wydanie Pięcioksięgu ukazywało się w latach 2015-2020. Przekład jest dziełem o. Adama Sikory OFM, zaś wydawcą jest Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.
Kaszubska Tora
Edycja pierwszych ksiąg Starego Testamentu w języku kaszubskim została bardzo estetycznie wydana. Wśród tekstu znajdziemy reprodukcje tradycyjnych katolickich rycin, a twarda, niebieska oprawa opatrzona jest złoconymi napisami i elementem wzoru kaszubskiego haftu. Napisy te są w językach kaszubskim i hebrajskim i odnoszą się również do nazw ksiąg w tradycji żydowskiej. Już sama warstwa wizualna sprawia, że czytelnik ma wrażenie obcowania z czymś wyjątkowym. Sprawia też, że biorąc do ręki kaszubski Piãcoksąg pamiętamy, że jego źródłem jest Tora (hebr. תורה, dosł. nauka/pouczenie). Tłumacz, ojciec Adam Sikora OFM, to doskonały znawca języków biblijnych oraz swojego ojczystego kaszubskiego. Tekst kaszubskiego przekładu wiernie podąża za oryginałem i jest bardziej dosłowny, niż większość odpowiedników w języku polskim. Co ciekawe, teksty w tłumaczenia o. Sikory używane są podczas niektórych nabożeństw w słupskiej parafii prawosławnej, natomiast nie trafiły jeszcze do oficjalnego kaszubskiego lekcjonarza używanego w kościele rzymskokatolickim.
Krótka ściąga tytułów ksiąg
Księga Rodzaju, po łacinie Liber Genesis, to po kaszubsku Knéga Zôczątków, zaś kolejne części pięcioksięgu to Knéga Wińdzeniô (Liber Exodus), Kapłańskô (Leviticus), Lëczbów (Numeri) i Pòwtórzonégò Prawa (Deuteronomium). Na okładce kaszubskiego pięcioksięgu znajdziemy również początkowe słowa każdej z ksiąg w języku kaszubskim i hebrajskim, które stały się ich tytułami w tradycji żydowskiej.
Kim jest o. Adam Sikora OFM?
Autorem tłumaczenia jest franciszkanin o. prof. dr hab. Adam Ryszard Sikora OFM, Kaszuba urodzony w Wejherowie od dziecka władający językiem kaszubskim. Swoją pracę naukową związał z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu, a jego główną specjalnością jako uczonego jest teologia biblijna, a zwłaszcza tłumaczenia Pisma Św., nie tylko na kaszubski. Praca tłumacza uczy pokory, o czym mówił kilka lat temu podczas promocji kompletnego wydania kaszubskiego Pięcioksięgu.
– Człowiek dostaje lekcję, gdy pracuje bezpośrednio z tekstem. Czasami idzie jak po maśle, jedna strona w ciągu wieczoru przetłumaczona. A czasem zdarza się takie zdanie, które nosi się przez tydzień w sobie i nie wiadomo co z nim zrobić. Bywa tak, że człowiek rozumie każde słowo, ale złożyć tego się nie da – mówił wówczas o. Sikora.
Dzięki wytrwałej pracy o. Sikory możemy czytać teksty Pisma Św. w tłumaczone bezpośrednio z języków oryginału, hebrajskiego i greki. Oprócz Pięcioksięgu jest to Księga Koheleta, wybrane Psalmy, cztery Ewangelie i fragmenty Apokalipsy Św. Jana. Za swoją działalność translatorską o. Sikora został wyróżniony Kaszubską Nagrodą Literacką. Jest też laureatem „Medalu Miasta Wejherowa”, „Srebrnej Odznaki Gryfa”, „Statuetki Jakuba Wejhera”, „Bursztynowego Gryfa” i „Medalu Stolema”.
Biblia w rodny mòwie
Najstarsze kaszubskie przekłady tekstów biblijnych powstały w okresie reformacji na potrzeby kaszubskojęzycznych parafii protestanckich na Pomorzu. W ciągu ostatnich 100 lat zarówno duchowni, jak i osoby świeckie podejmowali się tłumaczenia poszczególnych części Pisma Św., ale jedynie o. Adam Sikora OFM oparł się bezpośrednio na tekstach oryginalnych. Pozostałe przekłady powstały na podstawie łacińskiej Wulgaty bądź polskiej Biblii Tysiąclecia.
