30. Festiwal Szekspirowski rozpocznie się 23 lipca i potrwa do 2 sierpnia 2026 r. Tegorocznym mottem jest „Pochwała szaleństwa”. To hołd dla prof. Jerzego Limona, wizjonera i twórcy festiwalu oraz Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego. W programie znajdzie się aż 8 polskich premier oraz produkcje zagraniczne. W konkursie o Złotego Yoricka zmierzą się trzy spektakle, skrajnie odmienne inscenizacje tego samego dzieła – „Hamleta”.
Program festiwalu dostępny będzie od 9 czerwca na stronie festiwalszekspirowski.pl, a sprzedaż biletów rozpocznie się 11 czerwca.
„Pochwała szaleństwa”
Tegoroczne motto jest hołdem dla prof. Jerzego Limona, wizjonera i twórcy festiwalu, którego marzenie o odbudowie elżbietańskiego teatru w Gdańsku wciąż inspiruje artystów i publiczność z całego świata. 30. edycja Festiwalu Szekspirowskiego będzie świętem pełnym znaczeń – symbolicznym domknięciem tylu lat artystycznych poszukiwań oraz powrotem do źródeł wizji, która zapoczątkowała cały projekt. W 1997 r. powstał Festiwal Szekspirowski, a przed nim Dni Szekspirowskie, które miały rozsławić ideę budowy Teatru Szekspirowskiego, a same stały się jednym z najciekawszych letnich wydarzeń w Polsce. Teatr został otwarty w 2014 r.
„Pochwała szaleństwa” odwołuje się do niezwykłej determinacji prof. Jerzego Limona – marzyciela i wizjonera, którego wiara, upór i marzenia doprowadziły nie tylko do powstania festiwalu, lecz także do odbudowania Teatru Szekspirowskiego w miejscu, w którym działał on przed czterema stuleciami. To właśnie „furor divinus” twórcze szaleństwo profesora stało się motorem powstania naszej instytucji i festiwalu szekspirowskiego. W jubileuszowym roku chcemy do niego wrócić, uhonorować je i zainspirować nim kolejne pokolenia. Będzie to festiwal pełen atrakcyjnych, ludycznych i głośnych wydarzeń towarzyszących oraz teatru z najwyższej półki. U Szekspira sacrum przeplata się z profanum i dokładnie tak będzie w czasie 30. edycji festiwalu.
Konkurs o nagrodę Złotego Yoricka
To plebiscyt na najlepszą polską inscenizację dzieł dramatycznych Williama Szekspira oraz utworów inspirowanych dziełami Williama Szekspira, który odbywa się od 1994 r. Jest podsumowaniem polskich szekspirowskich realizacji danego sezonu artystycznego. Widzowie jubileuszowej edycji festiwalu zobaczą w tym roku trzy wyjątkowe produkcje.
Do finału konkursu o Złotego Yoricka podczas 30. Festiwalu Szekspirowskiego zakwalifikowały się: „Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku” (reżyseria Robert Talarczyk, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach(, „Hamleta” (reżyseria Kamil Białaszek, Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie) oraz „Hamlet” ((reżyseria Jacek Jabrzyk, Teatr Zagłębia w Sosnowcu). Zwycięski teatr otrzyma statuetkę Złotego Yoricka oraz nagrodę finansową w wysokości 40 tys. zł.
Jak podkreśla Łukasz Drewniak – krytyk teatralny, redaktor i selekcjoner konkursu – po obejrzeniu 18 przedstawień spełniających wymogi regulaminowe:
„Zestawienie tych trzech realizacji w finałowej puli najcelniej oddaje fenomen absolutnie unikalnego sezonu, w którym doczekaliśmy się aż ośmiu polskich adaptacji »Hamleta«. To trzy różne drogi do tekstu, reprezentujące trzy estetyki różnych pokoleń. Polscy twórcy odnaleźli w nim pytania o naszą rzeczywistość, w której »z kolein wypadł świat«.
Robert Talarczyk zdecydował się na eksperyment z przetłumaczeniem Szekspira na język śląski – język, który kojarzymy regionalnie jako mowę dzieciństwa, rodziny, dzielnicy. Służy w literaturze i teatrze zwykle do codziennych, prozaicznych rozmów. W spektaklu Talarczyka, staje się poezją i filozofią, mówi nim królewski dwór, co z jednej strony podnosi rangę języka, zdziera z niego konkret i dosłowność, a z drugiej – zdejmuje z księcia, króla i królowej uniwersalną europejskość i zmienia ich w mieszkańców heimatu – tej najbliższej, intymnej i surowej śląskiej ojczyzny.
Kamil Białaszek stworzył bezkompromisowy, przesiąknięty duchem popkultury i internetu trash theatre, będący gorzką diagnozą bylejakości naszego świata i buntu pokolenia Z. Z kolei Jacek Jabrzyk osadza akcję w deep fake’owej rzeczywistości, gdzie Elsynor jest królestwem wykreowanym przez sztuczną inteligencję (AI). To był sezon mrocznego, poważnego Szekspira, będący próbą autentycznej rozmowy o współczesnym człowieku”.
Agata Grenda, dyrektorka Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, dodaje:
„Wybór tegorocznych finalistów konkursu o Złotego Yoricka dobitnie pokazuje, że klasyka potrafi rymować się z naszą rzeczywistością w sposób niezwykle drapieżny i świeży. Fakt, że selekcjoner wyłonił trzy skrajnie odmienne, tak mocne inscenizacje »Hamleta«, udowadnia, że polski teatr traktuje Szekspira jako partnera do rozmowy o lękach i wyzwaniach dzisiejszego świata. Jednak w tym roku, świętując nasz 30. jubileusz, patrzymy też mocno w kierunku naszych korzeni. Przez hasło »Pochwała szaleństwa« wracamy do pięknego, twórczego uporu i wizjonerstwa prof. Jerzego Limona”.
Międzynarodowe jury
Zwycięzcę konkursów organizowanych podczas Festiwalu Szekspirowskiego (o Złotego Yoricka, Nowego Yoricka oraz konkursu SzekspirOff) wyłoni międzynarodowe jury w składzie: Dorota Buchwald (teatrolożka, badaczka recepcji dzieł Szekspira w Polsce oraz była dyrektorka Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie), Ronan Paterson (brytyjsko-irlandzki reżyser, aktor, pedagog i wybitny szekspirolog, wieloletni szef wydziału sztuk scenicznych na Uniwersytecie Teesside w Wielkiej Brytani) oraz Jay Wegman (executive director w NYU Skirball w Nowym Jorku).
O festiwalu
Międzynarodowy Festiwal Szekspirowski odbywa się od 30 lat na przełomie lipca i sierpnia w Gdańsku. Pomysłodawcą i wieloletnim dyrektorem wydarzenia był prof. Jerzy Limon. Festiwal organizowany jest przez Gdański Teatr Szekspirowski i Fundację Theatrum Gedanense. Prezentowało się na nim ponad 250 różnych zespołów teatralnych z ponad 40 krajów. Pokazywano realizacje uznanych twórców takich jak: Peter Brook, Luk Perceval, Romeo Castellucci, Elizabeth LeCompte, Lew Dodin, Eimuntas Nekrošius, Oskaras Koršunovas, Tiago Rodrigues, Jan Lauwers, Roberto Ciulli czy Robert Sturua.
Festiwal jest międzynarodową platformą wymiany doświadczeń, praktyk teatralnych i dyskusji środowisk związanych z twórczością Williama Szekspira oraz fanów teatru. Festiwal Szekspirowski w Gdańsku – jako jedyny festiwal z Polski i jeden z pięciu w Europie – otrzymał prestiżową nagrodę EFFE Award, przyznawaną przez Stowarzyszenie Festiwali Europejskich (EFA – European Festivals Association) we współpracy z Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim. Festiwal promuje Gdańsk i Trójmiasto na forum krajowym i międzynarodowym. Dowodem na to jest m.in. zainicjowana w 2010 r. Europejska Sieć Festiwali Szekspirowskich (European Shakespeare Festivals Network), mająca swoją siedzibę w Gdańsku, zrzeszająca obecnie 15 festiwali członkowskich z całej Europy. Festiwal Szekspirowski łączy prezentacje spektakli z całego świata z konkursami na najlepsze polskie spektakle szekspirowskie (konkursy o Złotego Yoricka i SzekspirOff, a także konkurs o Nowego Yoricka) oraz działaniami artystycznymi, edukacyjnymi, warsztatami i spotkaniami z twórcami z różnych stron świata.
