Jak to działa?

Unijne fundusze nie lecą z Brukseli „na ślepo”. Instrumenty terytorialne pozwalają lokalnym grupom – samorządom, organizacjom i firmom – decydować wspólnie o potrzebach.

– Efekty? Lepsze dopasowanie projektów do lokalnych problemów. Trwałe partnerstwa publiczno-prywatno-społeczne. Więcej projektów zintegrowanych – np. remont drogi + warsztaty dla mieszkańców. „Przyjęliśmy założenie, że nie da się skutecznie rozwijać regionu tylko z poziomu województwa, bez realnych potrzeb terytoriów” – tłumaczy wicemarszałek województwa pomorskiego Marcin Skwierawski.

Fundamentem jest dzielenie środków, władzy i odpowiedzialności.

Co to ZIT i MOF?

ZIT czyli Zintegrowane Inwestycje Terytorialne, gdzie grupy gmin (tzw. MOF – Miejskie Obszary Funkcjonalne) planują wspólnie: co jest potrzebne- drogi, szkoły, place zabaw, wsparcie firm? To jak sąsiedzka narada z unijnymi pieniędzmi. Podobnie RLKS (Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność), GPR (Gminne Programy Rewitalizacji) i ZPT (Zintegrowane Porozumienia Terytorialne) – działają po to, by fundusze trafiały tam, gdzie mogą zmienić życie na lepsze.

Co powstaje dzięki nim?

Te narzędzia budują naszą okolicę – nową drogę w gminie, centrum dla seniorów czy warsztaty dla dzieci. Dzięki lokalnej współpracy fundusze są konkretnie wydawane co rozwija też region.

– W województwie pomorskim nie dzielimy samorządów na miasta i wsie, lecz koncentrujemy się na tym, by skutecznie wspierać każdy obszar zgodnie z jego potrzebami – podkreśla Marcin Skwierawski.

ZIT i RLKS: partnerstwa lokalne tworzą dopasowane projekty, budują kapitał społeczny i kompetencje. Np. w Kwidzynie Zespół Strategiczny (samorządy i partnerzy społeczno-gospodarczy) stworzył diagnozę i cele – konkretne inwestycje dopasowane do obszaru.

GPR: Rewitalizacja dzielnic – nie tylko nowe chodniki, ale też działania społeczne, przestrzenne i gospodarcze.  ZPT: Koordynacja ponadgminna – np. wspólne plany transportowe czy edukacyjne. ZIT i RLKS liderują w zintegrowanych projektach. W sumie podpisanych zostało 616 umów na 3,5 mld zł z przeznaczeniem na nowe drogi, centra społeczne, wsparcie biznesu. 

Dobre praktyki

Kwidzyn (MOF): Zespół z samorządów, biznesu i ekologów – od diagnozy po kryteria projektów. Efekt: sprawne decyzje, realne inwestycje. Malbork-Sztum: Kampania „Twój głos jest ważny” – artykuły, warsztaty, spotkania. Mieszkańcy włączani od początku.

Co wyszło z badania?

 Ewaluacja, to jak coroczne badania lekarskie. Pokazuje mocne i słabe strony, co działa a co trzeba podreperować. To badanie potwierdziło, że fundusze skutecznie trafiają tam, gdzie są potrzebne, a lokalna współpraca zmienia region! Wyniki zostały przedstawione w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego 12 lutego na spotkaniu z przedstawicielami samorządów, prezesami lokalnych grup działania i kluczowymi osobami tworzącymi partnerstwa ZIT, RLKS, GPR, ZPT. Wyniki obejmowały 18 konkretnych wniosków i rekomendacji dla obecnej oraz przyszłej perspektywy finansowej UE. Wskazywały co warto kontynuować, bądź co wymaga zmiany w naszym województwie. Efekty spotkania stały się punktem wyjścia do dyskusji nad warunkami, które sprzyjają lokalnej współpracy i zwiększają potencjał rozwojowy. Najlepsze efekty są w trwałych partnerstwach z jasnym podziałem zadań. Problemem jest długie przygotowywanie dokumentów. Stąd wnioski na przyszłość: prostsze granty, zbudowanie sieci wymiany doświadczeń.