O tym rozmawiamy z Katarzyną Chromińską, doradcą zawodowym z Pomorskiego Centrum Kariery w Gdańsku.

 Kim jest doradca zawodowy?

– To jest towarzysz, który wspiera, pokazuje różne możliwości i rozwiewa wątpliwości. W trakcie szukania drogi zawodowej nie podejmuje decyzji za klienta, ale pozwala mu kierować się odpowiednią ścieżką. Doradca ma pomagać, ma być wsparciem, a podejmowanie działań zostaje po stronie klienta.

Ile lat miała najmłodsza osoba, która przyszła po poradę do pani?

– Do mnie przychodziła młodzież nawet w wieku 13-14 lat. Uczniowie siódmej, ósmej klasy podstawówki musieli podjąć decyzję dotyczącą wyboru szkoły średniej, albo mniej więcej określić swoją ścieżkę zawodową. Najczęściej przysyłali ich rodzice, znajomi lub nauczyciele.

Czy młodzi ludzie wiedzą czego chcą i o co chodzi w wyborze ścieżki zawodowej?

– Wiedzą, że muszą podjąć jakąś decyzję. W ósmej klasie mają świadomość, że będą musieli wybrać kolejną szkołę. I bardzo często nie mają konkretnych planów. Zdarza się, że rodzice mają inną wizję, a uczeń inną, jeśli chodzi o przyszłość. U doradcy najczęściej dochodzi do konfrontacji. Porządkuje się to czego oczekuje rodzic i co ma w planach młody człowiek.

W jaki sposób można to rozwiązać? Jak wygląda to u pani?

– Zazwyczaj rozmawiam zarówno z uczniami, jak i z rodzicami. Staram się wypracować kompromis między dwoma wizjami. Robimy ćwiczenia, omawiamy osobowość młodej osoby. Wybór szkoły średniej  to bardzo ważny moment, często właśnie wtedy zaczyna się planowanie drogi zawodowej. Wielu ludzi nie myśli też o tym, że w przyszłości mogłoby zmienić swój zawód.

To znaczy?

– Wiele osób wciąż uważa, że jeśli raz wybiorą zawód, to będą go wykonywać już zawsze. W przypadku lekarza czy prawnika, zazwyczaj pozostaje się w tym zawodzie, choć czasem dochodzi do drobnych zmian w ramach branży. Przy zawodach słabiej dopasowanych do rynku pracy czy bardziej ogólnych trzeba liczyć się z tym, że w przyszłości pojawi się potrzeba przekwalifikowania.

Matura to moment, w którym wielu młodych ludzi staje przed wyborem, co dalej z ich ścieżką zawodową. Zdarza się, że nie mają pojęcia co ze sobą zrobić. Taki maturzysta przychodzi do doradcy i co się dzieje po kolei?

– Zaczynamy od wywiadu. Doradca stara się jak najlepiej poznać młodego człowieka, jego sposób myślenia, zainteresowania, marzenia, osobowość, środowisko, z którego pochodzi. Mogą być potrzebne dodatkowe testy m.in. osobowości lub predyspozycji. Już po takiej wstępnej rozmowie możemy określić, w jakim kierunku warto iść dalej, a testy pomagają uporządkować myślenie zarówno nam, jak i młodego człowieka.

Co dalej? Jak wygląda pomoc w wyborze dalszej drogi?

Zaczynamy przyglądać się różnym szkołom i możliwościom. Ustalamy co jest dla danej osoby najważniejsze. Jedni chcą wyjechać, inni szukają uczelni na miejscu. Sprawdzamy, czy wyniki testów osobowości i predyspozycji pokrywają się z możliwymi kierunkami kształcenia. Porównujemy też wymagania konkretnych szkół z wynikami matur.

Kiedy najlepiej zgłosić się do doradcy, żeby spokojnie przygotować się do wyboru?

– Najlepiej jeszcze przed klasą maturalną, a idealnie już przed szkolą średnią. Jeśli rodzic ma taką świadomość kieruje dziecko do doradcy pod koniec podstawówki. Ale pamiętajmy, że na rozmowę z doradcą każdy czas jest dobry. Nigdy nie jest za późno, by wspólnie poszukać najlepszego rozwiązania.

Dlaczego kontakt z doradcą, rozmowa i analizy są tak ważne?

– Najważniejsze jest to, by młodzi potrafili połączyć swoją osobowość i zainteresowania z kierunkiem zawodowym, który chcą wybrać. To daje później poczucie satysfakcji i spełnienia. Młodzież często zwraca uwagę przede wszystkim na wysokie zarobki i oczywiście jest to ważne, ale jeśli ścieżka zawodowa nie będzie zgodna z predyspozycjami, w przyszłości może pojawić się wypalenie.

Jakie umiejętności są dziś najbardziej cenione przez pracodawców i jak można je rozwijać już teraz?

– Cały czas dużo mówi się o kompetencjach przyszłości. Wielu młodych ludzi krytykuje studia i naukę, twierdząc, że świat nie wymaga już tak dogłębnego uczenia się. Nie do końca się z tym zgadzam.

Co ma pani na myśli?

– Rynek nadal potrzebuje specjalistów, osób chętnych do uczenia się, z szeroką wiedzą, kreatywnych oraz otwartych. Aktualnie kompetencje cyfrowe to must-have [przyp. red. z ang. coś niezbędnego], tak jak i dobra znajomość języka angielskiego. Coraz większe znaczenie mają kompetencje techniczne i umiejętności manualne. Jeśli potrafimy połączyć swój talent z pracą, możemy dobrze zarabiać i naprawdę się realizować.

Czy rynek pracy zmienia się na tyle szybko, że warto już teraz myśleć o zawodach przyszłości?

– Rynek zmienia się bardzo szybko. Dlatego tak ważne jest, by na bieżąco obserwować swój zawód i to, co dzieję się na rynku pracy. Jeśli chcemy utrzymać ciągłość kariery zawodowej, doskonalenie i szkolenie się jest dziś koniecznością.

A jak wygląda kwestia sztucznej inteligencji w tym wypadku?

– Zauważalny jest fajny trend, gdzie AI coraz częściej traktowana jest jako narzędzie pracy, a nie coś, co ma zastąpić człowieka i myślenie. Młodzi ludzie sięgają po książki i inne źródła wiedzy, a nie tylko po AI. Pojawiła się nowa bardzo ważna dziedzina – cyberbezpieczeństwo. Dlatego podkreślam na spotkaniach z młodzieżą, że jeśli ktoś lubi programowanie, matematykę, języki, informatykę, to cyberbezpieczeństwo jest jedną z ważniejszych i najbardziej potrzebnych ścieżek zawodowych. Co istotne nie tylko na Pomorzu, ale na całym świecie.

Czy młodzi ludzie obawiają się AI, szukając swojej ścieżki?

– Oni właściwie nie do końca wiedzą, jak z niej korzystać. Na pewno się jej nie boją, choć brakuje im tej zdrowej rezerwy — w końcu w takim świecie wyrośli.

W jaki sposób doradcy docierają do młodych ludzi i ich rodziców?

– Wcześniej często trafiali do nas przez przypadek. Teraz prowadzimy akcje promocyjne. Pojawiamy się na targach dla młodzieży, Dniach Kariery, w szkołach podstawowych, ponadpodstawowych oraz na uczelniach. Chętnie współpracujemy ze szkołami i opowiadamy o doradztwie. Wiele osób przychodzi też z polecenia. Zawsze znajdujemy terminy dla każdego, kto się zgłosi.

Jaką radę dałaby pani młodym ludziom, którzy stoją przed wyborem ścieżki zawodowej?

– Przede wszystkim pytajcie, korzystajcie z różnych możliwości i szukajcie informacji. Nie musicie sugerować się wszystkimi podpowiedziami, ale im więcej opcji i wiedzy posiadacie, tym łatwiej podejmiecie decyzję w zgodzie ze sobą.

Dziękuję za rozmowę.

Doradcę zawodowego w regionie można znaleźć na stronie Wojewódzkiego Urzędu Pracy, w zakładce DORADCY W REGIONIE otrzymamy wszystkie potrzebne informacje. Poradnictwo jest całkowicie za darmo.