Projekt LIFE Pom GOZilla.PL jest pierwszym w Polsce strategicznym projektem wspierającym gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) sfinansowanym z unijnego Programu LIFE oraz ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jego łączny budżet to prawie 22 miliony euro.

Rok z GOZillą

Dniem, gdy GOZilla stanęła na nogi był 1 kwietnia 2025 roku, zatem stało się to równo rok temu. W przeddzień tej rocznicy gdański stadion gościł konferencję oficjalnie otwierają projekt. Nie oznacza to, że działania ruszyły dopiero teraz, bo wiele się przez ostatni rok działo, o czym można było przeczytać na naszym portalu. Spotkanie w Gdańsku było okazją do dyskusji i omówienia doświadczeń, a także dla przypomnienia założeń projektu oraz wyzwań związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym.

– Naszą ambicją jest wyznaczanie standardów i inspirowanie innych do podejmowania podobnych inicjatyw w skali ogólnopolskiej. GOZ to dziś nie tylko odpowiedź na wyzwania środowiskowe, to także jeden z kluczowych kierunków budowania nowoczesnej i konkurencyjnej gospodarki. Gospodarka cyrkularna zmienia nasze podejście do zasobów i odpadów. Powinniśmy odnawiać, naprawiać, ponownie wykorzystywać oraz poddawać recyclingowi. Dzięki temu możemy ograniczyć wytwarzanie odpadów. To nie jest już wybór, ale kierunek w którym zmierza cała Europa. Każdego roku, każdego miesiąca rośnie ilość odpadów komunalnych. Ponad połowa z nich to odpady zmieszane, czyli takie, w których znajduje się jeszcze wiele cennych frakcji tj. bioodpady czy frakcje materiałowe nadające się do recyklingu. Chcielibyśmy to zmienić – mówił Mieczysław Struk, Marszałek Województwa Pomorskiego.

Realizacja projektu została zaplanowana na 10 lat i potrwa do końca marca 2035 roku. Biorą w nim udział 24 gminy, 2 zakłady gospodarki komunalnej oraz partnerzy strategiczni, którymi są: Uniwersytet Gdański, Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego w Słupsku, Miasto Gdańsk, Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna oraz Fundacja Mare.

Ile tych śmieci?

Specjaliści z Uniwersytetu Gdańskiego badają skład odpadów wytwarzanych przez gospodarstwa domowe. W pierwszym roku badań pilotażowych bierze już udział kilkadziesiąt gospodarstw z trzech pomorskich gmin. Zadanie polega na ważeniu przez rok wszystkich wytworzonych odpadów, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów oraz raportowanie ich masy. Ideą badań jest zachęcenie mieszkańców do przydomowego kompostowania bioodpadów, dzięki temu uzyskają oni pełnowartościowy nawóz. Analizy składu jakościowego nawozu zostaną przeprowadzone na UG. Pierwszy etap badań pilotażowych prowadzony będzie na terenie 17 partnerskich gmin przez cztery lata – do 2029 roku. W etapie tym łącznie weźmie udział 120 gospodarstwach domowych.

Po pierwsze – edukacja!

Niezwykle istotnym działaniem projektowym jest prowadzenie na terenie województwa pomorskiego jednolitej kampanii edukacyjnej, skierowanej do mieszkańców województwa, jak również do turystów odwiedzających nasz region. Kampania ma wspierać zapobieganie powstawaniu odpadów oraz prawidłowe postepowania z wytworzonymi odpadami. Za to zadanie w projekcie odpowiada Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego w Słupsku. Założenia kampanii edukacyjnej są właśnie tworzone i już wkrótce wypracowane materiały będą docierały do wszystkich pomorskich gmin – również tych, które bezpośrednio nie uczestniczą w projekcie. Natomiast z działaniami edukacyjnymi skierowanymi do MPŚ z branży turystycznej docierała będzie Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna.

Widmo krąży po Bałtyku

Sieci widmo. Jest to potoczna nazwa porzuconych narzędzi połowowych, które stanowią plastikowy odpad morski. Fundacja Mare ma wypróbowany sposób na sprzątanie wód z tego rodzaju śmieci, a są to głównie sieci wykonane z nylonu. Dryfujące odpady stanowią zagrożenie dla mórz i oceanów, a zwłaszcza dla Bałtyku. To śmiertelna pułapka dla morskich zwierząt oraz źródło zanieczyszczenia mikroplastikiem. Stare sieci zbierane są też z magazynów na lądzie. Mimo, że nie nadają się już do użytku nadal są własnością rybaków, którzy nie mają wielu możliwości ich zagospodarowania. W ramach działań projektowych Fundacja Mare pooszukiwała będzie rozwiązań dla zagospodarowanie tego problematycznego strumienia odpadów.

Co dalej?

Po pierwsze zapobieganie powstawaniu odpadów, a po drugie – przygotowanie do ponownego użycia. Przy PSZOKach powstaną punkty nieodpłatnych napraw, a w zapobieganiu powstawania odpadów wspomoże nas specjalna aplikacja. Nad jej stworzeniem czuwa miasto Gdańsk, gdzie podobne rozwiązanie już z powodzeniem funkcjonuje.

– Recycling i odzysk, czy to przez kompostowanie, czy przez odzysk energii i jak najmniejsze składowanie. To są cele, które wspólnie z państwem chcemy zrealizować – mówił Krzysztof Pałkowski, dyrektor Departamentu Rolnictwa i Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.

Wsparcie merytoryczne samorządów i przedsiębiorców!

Działania projektowe przewidują także wsparcie merytoryczne samorządów lokalnych oraz przedsiębiorców w realizacji ustawowych obowiązków w obszarze gospodarki odpadami, w tym wsparcie w pozyskiwaniu środków na realizację przedsięwzięć ukierunkowanych na wdrażanie gospodarki odpadami w oparciu o zasady GOZ. W tym celu w ramach projektu powstaną centra doradcze dla pomorskich jednostek samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorców.  Centra te powstaną przy Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego oraz Pomorskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. Natomiast na Uniwersytecie Gdańskim powstanie Centrum kompetencji GOZ, które zapewni profesjonalne kadry dla zadań związanych z GOZ, w tym celu powstanie specjalistyczny kierunek studiów podyplomowych z zakresu gospodarki obiegu zamkniętego.

Szczegóły na temat projektu znajdują się na stronie internetowej:

https://pomorskie.eu/life-pom-gozilla-pl/