Dzień Jedności Kaszubów to święto społeczności kaszubskiej, które obchodzone jest od 2004 roku. Upamiętnia pierwszą historyczną wzmiankę o Kaszubach, w bulli papieża Grzegorza IX z 19 marca 1238 roku.

Jadze Bana!

Po raz pierwszy na centralne obchody DJK będziemy mogli dojechać koleją. Słynną “Transcassubię” kojarzymy raczej z letnim Światowym Zjazdem Kaszubów, w tym roku jednak skład pojedzie również podczas marcowego święta. W podróż „tam” ruszy o godz. 8.50 ze stacji Gdynia Główna, a do celu dojedzie około 9.40. Natomiast „z powrotem” będziemy mogli pojechać jednym z dwóch zaplanowanych kursów, o godz. 17.00 lub 18.00. Podróż „Transcassubią” to niezapomniane przeżycie. Podczas jazdy słychać kaszubskie rozmowy, śpiewy, a nawet grające kapele. Na stacjach po drodze następują radosne powitania, a nawet tańce na peronie.

Zostań mistrzem Rummikub

Kolejną nowością w obchodach Dnia Jedności jest turniej gry Rummikub, podobnej do karcianego remika, ale rozgrywanej przy pomocy specjalnych kostek. By wziąć udział w  I Mistrzostwach Władysławowa w ramach Pomorskiego Grand Prix  trzeba się udać do Zespołu Szkół nr 1 we Władysławowie, ul. Morska 1. Początek rozgrywki o godz. 10.00 a rejestracja jest możliwa od godz. 9.30. Będzie można zdobyć punkty do ogólnopolskiego rankingu Rummikub i zyskać szansę na awans do Mistrzostw Województwa Pomorskiego 2026.

Co jeszcze zobaczymy?

Akordeoniści, jak co roku, zmierzą się z biciem rekordu Polski w jednoczesnej grze na swoim ulubionym instrumencie. W tym celu zgromadzą się o godz. 16.00 w hali sportoweh Zespołu Szkół nr 1. Oczywiście, będzie też turniej karcianej baśki, występy artystyczne, strefa gastronomiczna i ogrody literatury. A dla zapalonych biegaczy obowiązkowym punktem będzie „Sztafeta Jednotë”. Obchody poprzedzi msza sw. o godz. 11.00, a oficjalne otwarcie przewidziane jest na godz. 13.00 w Zespole Szkół nr 1. Na scenie wystąpią Kaszubianki, Dawid Zły i Checzanki, Kabaret Kùńda, Teatr Tańca i Improwizacji Liberta, Manijôcë oraz Zespół Muzyczny BLIZA.

Wytrop Smętka

Nie może zabraknąć też popularnej planszówki w wersji makro. Trzeci turniej gry Spy Guy Pomorskie rozpocznie się już o godz. 11.00 w Zespole Szkół nr 1 przy ulicy Morskiej 1. Spy Guy Pomorskie, to pomorska adaptacja popularnej planszówki. Na planszy znajdziemy przedstawienie znaczących dla kultury Pomorza miejsc, instytucji i symboli. Gracze współpracują ze sobą podążając tropami Smętka i mają za zadanie odnaleźć różne przedmioty. Są wśród nich burczybas, bursztyn, ceramika kaszubska, długopis Lecha Wałęsy, Gryf i  hełm krzyżacki. Podczas rozgrywki gracze będą mogli dowiedzieć się wielu interesujących faktów dotyczących kultury, historii i przyrody Pomorza. Jak niektórzy zapewne pamiętają, podczas poprzednich obchodów finałowa partia rozgrywana była na planszach w rozmiarze XXL. Również i tym razem gra odbędzie się w wersji wielkoformatowej.

Dlaczego 19 marca?

Pomysł kaszubskiego święta jednoczącego całą społeczność powstał w kręgu osób związanych z nieistniejącym już czasopismem „Òdroda”. Święto miało przypominać o wielowiekowym trwaniu Kaszubów i nieść pozytywny przekaz, w związku z czym nie mogło nawiązywać do historii starć zbrojnych czy upamiętniać prześladowań. Propozycję, by był to właśnie 19 marca przedstawił Tomasz Żuroch-Piechowski. Kilkaset lat wcześniej, właśnie tego dnia, nazwa Kaszuby pojawiła się na kartach dziejów. Bulla Grzegorza IX, datowana na 19 marca 1238 roku, określa panującego kilkadziesiąt lat wcześniej Bogusława I mianem księcia Kaszub. W łacińskim tekście papieskiego dokumentu szczeciński władca wspomniany został jako Dux Cassubiae (w wyrażeniu a clare memorie B.[ogislavo] duce Cassubie, wg ówczesnego zapisu). Jest to prawdopodobnie najstarsza historyczna wzmianka o Kaszubach.

I święta mają swoje dzieje

Pierwsze publiczne obchody były dość kameralne, bo wzięło w nich udział kilkanaście osób. Niemniej jednak byli widoczni, bo pod fontanną Neptuna w Gdańsku grupa pionierów pojawiła się z Kaszubskimi flagami budząc zainteresowanie przechodniów. Jednakże w kolejnych latach święto mobilizowało już setki i tysiące uczestników. Co ciekawe, w pierwszych latach obchody miały zdecentralizowany charakter, a różne wydarzenia związane z kulturą kaszubską odbywały się również poza granicami Pomorza, na przykład w Berlinie, czy na Jasnej Górze. Od 2006 roku nieodłącznym elementem obchodów jest bicie rekordu w jednoczesnej grze na akordeonach, co zawdzięczamy Markowi Wantoch-Rekowskiemu.

Jak to z tym jubileuszem?

Organizacja centralnej imprezy, która stała się głównym symbolem obchodów i klamrą spinającą poszczególne świąteczne wydarzenia, jest punktem odniesienia w rachubie historii celebracji Dnia Jedności Kaszubów. Dlatego tegoroczne wydarzenie traktujemy jako 20. centralne obchody. Brakujący rok to czas pierwszego pandemicznego lockdownu, wówczas Kaszubi musieli świętować w czterech ścianach. Pamiątką z  tamtego czasu jest nagranie hymnu „Zemia rodno” śpiewanego w zaciszu domowym przez członków kaszubskiej społeczności. Nagranie możemy zobaczyć poniżej.