Dnia 10 lutego 1926 r. Rada Ministrów ogłosiła rozporządzenie, na mocy którego gminie wiejskiej Gdynia nadano prawa miejskie. Był to ważny akt w dziejach naszego regionu i kraju. Uchwała w sprawie uczczenia tego wydarzenia została przyjęta przez Sejmik Województwa Pomorskiego podczas sesji zorganizowanej 26 stycznia 2026 r.
W przyjętej jednogłośnie uchwale radni województwa z uznaniem wspominają wszystkich, którzy przyczynili się do powstania i rozwoju portu oraz miasta Gdyni:
„Wyrażamy wdzięczność wszystkim, którzy tworzyli to niezwykłe miasto, niezależnie od tego czy wywodzili się z miejscowej ludności kaszubskiej, czy przybyli na Pomorze z głębi kraju, wzmacniając swoją pracą i talentami potencjał tego miejsca. Gdynia jest symbolem ambicji i spełniających się aspiracji rozwojowych Pomorza oraz całej Polski”.
Radni złożyli również mieszkańcom życzenia z okazji 100-lecia nadania praw miejskich Gdyni, jednocześnie wierząc, że będzie ona w przyszłości nadal powodem do dumy dla naszego regionu i będzie wytyczać nowe kierunki rozwoju.
Sto lat temu otworzyło się polskie okno na świat
Na mocy traktatu wersalskiego kończącego I wojnę światową, zgodnie z decyzją wielkich mocarstw, odrodzona Polska poprzez ziemię kaszubską uzyskała dostęp do Morza Bałtyckiego. Było to też skutkiem trwającej przez pokolenia w naszym regionie pracy organicznej i zabiegów wielu naszych rodzimych społeczników, spośród których do legendy urosła postać Antoniego Abrahama.
Na początku 1920 r. wojsko polskie przejęło bez walki przyznany fragment Pomorza, co przypieczętowały dokonane przez gen. Józefa Hallera symboliczne zaślubiny Polski z morzem w Pucku. Otwierało to Rzeczpospolitej swego rodzaju „okno na świat” – możliwość nieskrępowanego udziału w międzynarodowym obrocie gospodarczym. Niestety, w jej granicach nie znalazł się jednak żaden większy port.
Jeszcze w tym samym roku rząd polski podjął więc decyzję o budowie w Gdyni „Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków” według projektu inż. Tadeusza Wendy. Dwa lata później Sejm przyjął ustawę, w której stwierdzał: „Upoważnia się Rząd do poczynienia niezbędnych zarządzeń celem budowy portu morskiego przy Gdyni na Pomorzu, jako portu użyteczności publicznej”. Jego początki i pierwsze lata istnienia to doskonały przykład, że determinacja państwa oraz entuzjazm społeczeństwa są w stanie skutecznie realizować wielkie przedsięwzięcia, zapewniające Polsce niezależność gospodarczą.
Budowa, a potem rozbudowa portu spowodowała bowiem dynamiczny rozwój związanej z nim miejscowości. W 1920 r. Gdynia liczyła około 1 tys. mieszkańców, podczas gdy w dniu nadania praw miejskich, 10 lutego 1926 r. Gdynia miała ich już 12 tys., a dekadę później ponad 100 tys.
Niezmiennie aktualne przesłanie Eugeniusza Kwiatkowskiego
Ogromne zasługi dla rozwoju portu i miasta wniósł Eugeniusz Kwiatkowski. Jako minister przemysłu i handlu w latach 1926-1930 zdobył na budowę portu olbrzymie fundusze, dzięki którym Gdynia stała się jednym z największych i najnowocześniejszych portów na Bałtyku.
Warto przywołać jego zapisane wówczas słowa o znaczeniu gospodarczym dla Polski dostępu do morza:
„Każdy nowy metr wybrzeża, każdy nowy dźwig, każdy skład towarowy, każda nowa placówka handlowa w Gdyni, każde ulepszenie komunikacji, każdy nowy okręt, każda nowa fabryka na Wybrzeżu, każdy bank, każda nowa więź cementująca Gdynię z Pomorzem, a całe województwo pomorskie z resztą państwa, to wielka zdobycz, to poważny aktyw naszego dorobku państwowego”.
Przesłanie Eugeniusza Kwiatkowskiego pozostaje niezmiennie aktualne, zwłaszcza w obecnej sytuacji geopolitycznej. Swobodny dostępu do morza jako gwarancja pełnej niepodległości Rzeczpospolitej – zarówno w sferze bezpieczeństwa militarnego, jak i ekonomicznego – do dziś ma fundamentalne znacznie.