Uczestnicy zmierzą się z zapisaniem czytanego tekstu zgodnie z kaszubską normą ortograficzną, wypracowaną w 1996 roku. Konkurs to nie tylko sprawdzian umiejętności, ale także sposób na pielęgnowanie kaszubskiego języka i pomorskiego dziedzictwa.

Jak to będzie w tym roku?

Tegoroczne materiały konkursowe oparte są na twórczości Jana Karnowskiego – wybitnego twórcy literatury kaszubskiej, związanego z gminą Brusy. Nagrody zostaną wręczone na popołudniowej gali podczas której wystąpi Zespół Pieśni i Tańca „Krëbane”. Imprezie towarzyszyć będzie quiz wiedzy o Brusach. Kaszubskie dyktando „Piszã pò kaszëbskù – królewiónka w pałacu” organizowane jest od 2002 roku. Idea konkursu zrodziła się w środowisku nauczycieli Kaszubskiego Liceum Ogólnokształcącego w Brusach. Samorząd województwa pomorskiego jest partnerem tego wydarzenia.

Tytuły dla najlepszych

Konkurs jest organizowany w dwóch etapach, ale eliminacje i finał odbywają się tego samego dnia. Regulamin przewiduje sześć kategorii, w których można zdobyć tytuł méstra, czyli mistrza, a główne kryterium stanowi wiek. Najmłodsi, czyli uczniowie klas II i III szkół podstawowych, powalczą o tytuł  môłégò mésterka kaszëbczégò pisënkù, co można przetłumaczyć jako „mały mistrzyk pisowni kaszubskiej”. Kolejne kategorie to strzédny mésterk i po prostu mésterk, co oznacza „średniego mistrzyka” i „mistrzyka”, a tytuły te mogą zdobyć, odpowiednio uczniowie klas IV-VI i VII-VIII. Méster i wiôldżi méster kaszëbczégò pisënkù (mistrz i wielki mistrz) to kategorie dla uczniów szkół ponadpodstawowych oraz dla dorosłych, a profesjonaliści tacy jak nauczyciele i dziennikarze mogą zdobyć tytuł warkòwégò méstra, to jest mistrza zawodowego.

Królewna w pałacu. Skąd ten motyw?

Tytuł wydarzenia nawiązuje do klasycznego utworu literatury kaszubskiej, jakim jest „Życie i przygody Remusa”. Królewiónka to po kaszubsku królewna, a we wspomnianym utworze jest ona symbolem języka kaszubskiego. Natomiast jej powrót do zamku, czy do pałacu, można odczytać jako oddanie kaszubszczyźnie należnego szacunku i zapewnienie, że nadal będzie żywa. Według ostatniego spisu, 87 tys. ludzi używa kaszubszczyzny w kontaktach z domownikami. Nie ma jednak dokładnych danych, ilu z nich posługuje się kaszubszczyzną w piśmie. Jako że język kaszubski jest nauczany w szkołach od niezbyt dawna, dobra znajomość kaszubskiej ortografii jest nadal rzadką umiejętnością. Jasno więc widać, że kaszubskie dyktando ma swoją misję do spełnienia, a jego rola w popularyzacji wiedzy i umiejętności językowych jest nieoceniona.

Za rok arcymistrzostwa

Wśród ludzi piszących dyktando są nie tylko ci, którzy walczą o tytuł mistrza. Udział biorą też tacy, którzy są zwyczajnie ciekawi swoich umiejętności pisania po kaszubsku ze słuchu. Bywało tak, że kaszubskie dyktando pisały osoby, które nie miały większego doświadczenia z kaszubskim, ale przez swój udział chciały podkreślić, że to dla nich ważne. Z drugiej strony, są też ci najlepsi z najlepszych. Co pięć lat zwycięzcy pięciu poprzednich edycji stają do rywalizacji o tytuł arcymistrza kaszubskiej pisowni, czyli arcyméstra kaszëbczégò pisënkù. Dotychczas to wyróżnienie zdobyli Iwona Makurat (2007), Eugeniusz Pryczkowski (2012), Elżbieta Bugajna (2017) i Dariusz Majkowski (2022)