Pomorska Nagroda Literacka „Wiatr od morza” od niemal dekady zwraca uwagę na najważniejsze publikacje związane z naszym regionem. Nagroda ustanowiona została przez samorząd województwa pomorskiego, by wspierać rozwój literatury w regionie, promować tutejszych twórców i twórczynie oraz Pomorze jako ciekawy motyw literacki. Jej operatorem jest Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego w Gdańsku.

Ponad 400 zgłoszeń do konkursu

W tym roku do konkursu wpłynęły łącznie 404 zgłoszenia książek wydanych w 2025 r. Ostatecznie jurorzy za najważniejsze uznali książkę literaturoznawczą o Witoldzie Gombrowiczu, biografię artysty ilustratora i podróżnika Mariana Walentynowicza, opowieść o Mirze Michałowskiej, czyli kobiecie światowej, tekst o śmierci i mieście Gdyni napisany poetycką prozą, a także mroczną prozę gatunkową. Nominacje zdobył też leksykon druków ulotnych z czasów dwudziestolecia międzywojennego, praca naukowa bazująca na zbiorze rysunków inwentaryzacyjnych i szkiców zamków stworzonych przez Conrada Steinbrechta, reportaż żuławski oraz monografia o architekturze XIX-wiecznego Gdańska.

– Kolejne edycje nagrody „Wiatr od morza” pokazują, jak żywa i różnorodna jest pomorska literatura, jak również literatura o Pomorzu – mówi marszałek Mieczysław Struk. – Wszystkie nominowane tytuły gorąco polecam uwadze czytelników. Jestem przekonany, że każdy odkryje wśród nich ciekawą lekturę na jesienne wieczory.

Przypomnijmy, że nagrodę w konkursie stanowi statuetka „Wiatr od morza” autorstwa prof. Jacka Zdybla oraz 25 tys. zł w każdej kategorii.

Poznajmy autorów najlepszych książek

W tym roku, po raz pierwszy w historii nagrody „Wiatr od morza”, jury zadecydowało o wyróżnieniu ex aequo dwóch tytułów w kategorii Literacka Książka Roku. Jej laureatami zostali:

  • Stefan Chwin za monografię literacką „Gombrowicz i »dusza polska«” (wyd. Tytuł)

Publikacja „Gombrowicz i »dusza polska«” to fascynująca analiza myśli Witolda Gombrowicza, która zgłębia kluczowe zagadnienia historyczne i egzystencjalne. Książka ta pozwala czytelnikom lepiej zrozumieć złożoność wydarzeń XX wieku oraz ich wpływ na współczesność.

Nagrodę w imieniu nieobecnego na gali Stefana Chwina odebrał jego syn Adam Chwin.

  • Marek Górlikowski za biografię „Ilustrator. Przygody ojca Koziołka Matołka tylko dla dorosłych” (wyd. Znak)

„Ilustrator” to publikacja, która przenosi czytelników w świat znanego i lubianego Koziołka Matołka, ale w zupełnie nowej, dorosłej odsłonie. Książka ta łączy w sobie elementy biografii Mariana Walentynowicza oraz artystycznej refleksji, oferując niepowtarzalne spojrzenie na postać ojca Koziołka oraz jego przygody.

Natomiast w kategorii Pomorska Książka Roku nagrodzono Tomasza Słomczyńskiego za reportaż „Delta. Przez Żuławy” (wyd. Czarne).

W książce „Delta. Przez Żuławy” Tomasz Słomczyński opowiada o malowniczych Żuław, ukazując ich bogatą historię, kulturę oraz niezwykłe krajobrazy. Autor w mistrzowski sposób łączy elementy reportażu i felietonu, tworząc dzieło, które może zachwycić zarówno miłośników literatury faktu, jak i tych, którzy pragną odkryć nieznane zakątki Polski.

Nagroda za całokształt pracy

Pomorską Nagrodą Literacką „Wiatr od morza” za Całokształt pracy literackiej odebrała poetka Bożena Ptak.

Bożena Ptak jest autorką siedmiu tomów poetyckich, w tym zbioru „Sam sama samotny samotna”, za który otrzymała honorową nagrodę Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki. W 1996 r. odbyła się premiera „Śpiewnika kaszubskiego”, który stworzyła z kompozytorką Katarzyną Gaertner. Ponadto, jest autorką gdańskiego hymnu „Jestem z Gdańska”, za który w 2002 r. otrzymała nagrodę Prezydenta Miasta Gdańska.

W dorobku artystycznym poetki znajduje się też libretto inspirowane operą Giovanniego Battisty Pergolesiego „La serva padrona, czyli vademecum młodej sekretarki”. Swoje teksty satyryczne prezentowała na scenie Niekabaretu Macieja Nowaka. W 2010 r. zdobyła nagrodę Marszałka Województwa Pomorskiego za wybitne zasługi w dziedzinie twórczości artystycznej oraz upowszechniania i ochrony kultury.

Bożena Ptak przez kilka lat była prezesem gdańskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, a na co dzień jest nauczycielką języka polskiego w I Zespole Szkół STO w Gdańsku.

Kogo wybrali czytelnicy?

Ponadto, już po raz piąty WiMBP w Gdańsku zorganizowała plebiscyt na Nagrodę Czytelników, w którym każdy mógł oddać głos na jeden z nominowanych tytułów. Tym sposobem to honorowe wyróżnienie trafiło do Moniki Ksieniewicz-Mil, autorki książki „Mira. Kobieta światowa. Opowieść o Mirze Michałowskiej” (wyd. W.A.B.).

Doceniono też kaszubską powieść fantasy

Tradycyjnie obok Pomorskiej Nagrody Literackiej wręczone zostało również jej siostrzane wyróżnienie, czyli Kaszubska Nagroda Literacka powołana przez Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. Przyznaje się ją za szczególne dokonania literackie w języku kaszubskim, w tym tłumaczenia na język kaszubski lub całokształt pracy literackiej w tym języku.

Co ciekawe, w tym roku jury doceniło stosunkowo nowe zjawisko w literaturze kaszubskiej, jakim jest powieść fantasy. Nagrodę zdobyła bowiem książka „Pòd òkã Jastrë. Wòjna”, czyli druga część przełomowego dzieła Dariusza Majkowskiego, wydana przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Autor zaprasza w niej czytelników do fantastycznego świata pełnego mitycznych postaci znanych z pomorskich legend.