Święto Wolności i Praw Obywatelskich ustanowiono dla wspomnienia wyborów parlamentarnych z 4 czerwca 1989 r., które były pierwszymi częściowo wolnymi wyborami od czasów II wojny światowej. Komitet Obywatelski „Solidarność” zdobył wówczas 99 miejsc w Senacie (na 100 możliwych) i wszystkie 161 mandatów w Sejmie. Choć wojska sowieckie wciąż stacjonowały w naszym kraju, a działacze PZPR jeszcze nie ogłosili rozwiązania partii, to czerwcowe wybory na zawsze zmieniły polską rzeczywistość. Rozpoczął się nowy rozdział w historii naszego kraju – proces transformacji ustrojowej z systemu komunistycznego do demokracji parlamentarnej.

Co w tym roku znalazło się w programie?

Wydarzenia w ramach gdańskiego Święta Wolności i Praw Obywatelskich będą odbywać się w dwóch przestrzeniach: Strefie Społecznej w 100czni (ul. ks. J. Popiełuszki 5) oraz Europejskim Centrum Solidarności (pl. Solidarności 1).

W sobotę i niedzielę, 30-31 maja przestrzeń Strefy Społecznej wypełni 200 organizacji pozarządowych z całej Polski, dziesiątki debat i warsztatów, a także wiele aktywności dla najmłodszych. Wśród gości będzie można tam spotkać m.in. Jolantę Kwaśniewską, Adama Michnika czy gen. Romana Polko.

Ponadto w niedzielę, 31 maja o godz. 11.00 nastąpi otwarcie Sali Małych Stoczniowców, czyli nowej przestrzeni w ECS. Atrakcje dla dzieci i ich bliskich przygotowane zostaną zarówno wewnątrz ECS, jak i na świeżym powietrzu. Natomiast o godz. 14.00 w Strefie Społecznej reprezentanci i reprezentantki przestrzeni wspierających NGO będą rozmawiać o tym, jak tworzyć bezpieczne i inkluzywne miejsca dla aktywności obywatelskiej.

W środę, 3 czerwca o godz. 15.00 w budynku ECS odbędzie się finał Akademii Solidarności edycji 2025/2026, a młodzi dziennikarze z dwunastu europejskich krajów odbiorą certyfikaty jej ukończenia. Z kolei o godz. 18.00 rozpocznie się spotkanie z Alesiem Bialackim – białoruskim działaczem społecznym, politykiem, obrońcą praw człowieka i więźniem politycznym reżimu białoruskiego, twórcą Centrum Praw Człowieka „Wiasna”, wiceprzewodniczącym Międzynarodowej Federacji Praw Człowieka i laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.

Najważniejsze wydarzenia Święta Wolności i Praw Obywatelskich zorganizowane zostaną w czwartek, 4 czerwca. O godz. 11.00 w bibliotece ECS zaplanowano premierę raportu z badań Narodowego Centrum Kultury dotyczącego pamięci o wyborach z 4 czerwca 1989 r. W dyskusji o tym dokumencie wezmą udział Antoni Głowacki, Piotr Tadeusz Kwiatkowski i Barbara Labuda. O godz. 12.00, 13.30 i 15.00 wyruszą subiektywne spacery po wystawie stałej ECS, które poprowadzą Jan Krzysztof Bielecki, Anna Beata Bohdziewicz i Jacek Żakowski.

Tego dnia o godz. 12.00 uroczyście wręczone zostaną Odznaki Solidarności i Praw Człowieka ECS , którymi w tym roku uhonorowani zostaną Barbara Labuda, Jacek Petrycki i Adam Wajrak. Następnie o godz. 13.00 odbędzie się XII Międzynarodowe Forum „Europa z widokiem na przyszłość”, w ramach którego przewidziano debatę ekspercką nt. aktualnych procesów zachodzących w Europie, scenariuszy na przyszłość i narzędzi współpracy międzynarodowej.

Upamiętnieniem narodzin polskiej demokracji w 37. rocznicę pierwszych częściowo wolnych wyborów z 4 czerwca 1989 r. będzie uroczystość z udziałem uczestników wydarzeń historycznych i przedstawicieli władz państwa, parlamentu i samorządu, która rozpocznie się o godz. 16.00 na pl. Solidarności.

Na zakończenie dnia o godz. 16.30 reżyser, scenarzysta, dokumentalista i operator filmowy Jacek Petrycki poprowadzi spacer po wystawie stałej ECS „Tropem Jacka Kuronia”. Po spacerze w audytorium ECS odbędzie się pokaz filmu dokumentalnego o Jacku Kuroniu „Nie palcie komitetów”, którego Jacek Petrycki jest współreżyserem.

Szczegółowe informacje, w tym pełny program Święta Wolności i Praw Obywatelskich, dostępne są na stronie internetowej: https://4czerwca.gdansk.pl/