Gmina położona jest w południowej części województwa pomorskiego w mikroregionie pojezierza wschodnio-pomorskiego i mezoregionie Pojezierza Starogardzkiego. Gmina leży na skraju Borów Tucholskich, w powiecie starogardzkim. Teren gminy charakteryzuje się urozmaiconym krajobrazem. Występuje tu morena denna płaska, wśród której występują liczne płaty moreny czołowej. Falistość terenu podkreślają liczne zagłębienia – jeziora i stawy. Wysokość wzniesienia waha się w przedziale 104,2 - 118, 3 m n.p.m., a deniwelacja względna wynosi 14,1 m.

Biorąc pod uwagę najstarsze wzmianki historyczne należy przypuszczać, że tereny gminy zostały zasiedlone dopiero w XIV w. za panowania Krzyżaków. Wcześniejsze osady miały charakter tymczasowy. Ponieważ w dawnych czasach głównym 1ródłem utrzymania ludności była uprawa ziemi, stąd najpierw zostały zasiedlone tereny o najbardziej urodzajnych glebach – tj. północno-wschodnie obszary gminy.

Najważniejsze miejscowości gminy, oprócz Ocypla i Wdy powstały w XIV w. W 1308/1309 r. Krzyżacy opanowali Pomorze Gdańskie. Po umocnieniu swojej pozycji na tym terenie w połowie XIV w. przystąpili oni do intensywniejszej akcji osadniczej na tym terenie. Krzyżacy zakładali szereg nowych osad, jak i przekształcali dawne osady z tzw. prawa polskiego na prawo niemieckie, nadając im nowe dokumenty osadcze. Wykształcony wtedy podział administracyjny i własnościowy terenów gminy przetrwał długie lata. Większość terenów gminy była własnością zakonu, tylko Szteklin był własnością prywatną (rycerską). Władanie Szteklina w rękach prywatnych, zarówno rodzin niemieckich jak i polskich utrzymało się aż do 1939 r. Pozostała część gminy, jako własność zakonna była podzielona na dwie części. Część wschodnia gminy (Zelgoszcz, Wdecki Młyn) należały do komturstwa gniewskiego, a część zachodnia i północna (Lubichowo, Zielona Góra, Bietowo, Osowo Leśne) do komturstwa grudziąckiego.

W XIV wieku tereny gminy przeżywały intensywny rozwój, natomiast w XV w. nastąpił zastój. W wyniku najazdu na Pomorze Gdańskie wojsk czeskich husytów (1433-1435) oraz wojny 13-letniej (1454-1466) teren gminy został bardzo zniszczony. Niektóre wsie całkowicie opustoszały, a około 70% - 80% ziemi leżało odłogiem. Przykładowo w 1433 r. pod Czarnymlasem przez jakiś czas stali naprzeciwko siebie husyci i Krzyżacy pod wodzą marszałka zakonnego, a ich wojska pustoszyły okolicę.

W tych czasach nadal utrzymywał się ukształtowany za czasów krzyżackich podział administracyjny. Część wschodnia gminy (Zelgoszcz, Wda) należy do starostwa gniewskiego, a pozostała część gminy do starostwa grudziąckiego, następnie starostwa borzechowskiego. W XVI i w połowie XVII w. nastąpiła odbudowa ze zniszczeń wojennych, do których doszło w XV w. Na nowo zostają zasiedlone opustoszone miejscowości i zagospodarowane pustki. Osadnictwo zaczęło posuwać się w głąb Borów Tucholskich (Wda, Ocypel, Smolniki). Dalszy rozwój został zahamowany w II połowie XVII w. i na początku XVIII w. Ogromne zniszczenia spowodował potop szwedzki (1655-1660), a następnie wojna północna (1700-1721). W wyniku działań wojennych, a przede wszystkim przez rabunki i gwałty wojsk niektóre miejscowości całkowicie opustoszały, wiele ziemi leżało odłogiem. Dopiero w II połowie XVIII w. udało się odbudować wsie ze zniszczeń wojennych i na nowo zasiedlić.

W wyniku I rozbioru Polski (1772 r.) teren gminy znalazł się pod zaborem pruskim. Po raz pierwszy powstaje gmina Lubichowo, która łączy miejscowości wchodzące w skład odrębnych dotychczas jednostek administracyjnych. Gmina Lubichowo wchodzi w skład powiatu starogardzkiego, który należy do rejencji gdańskiej. Po panowaniu Prus następuje powolny rozwój gminy. Nabiera on przyspieszenia w końcu XIX w. i na początku XX w. Gwałtownie rośnie liczba mieszkańców gminy, chociaż znaczny odsetek ludności stanowią Niemcy (około 20%). Najwięcej Niemców mieszka w Osowie Leśnym (prawie 50% ogółu mieszkańców). W II połowie XIX w. i na początku XX w. prawie w każdej miejscowości powstaje budynek szkolny, są budowane drogi (1905 r. – szosa Starogard-Lubichowo- Zblewo), kolej (1908 r. – trasa Skórcz-Szlachta). Rozwija się handel, powstają niewielkie zakłady produkcyjne (młyny, tartaki). Następuje odrodzenie się polskich dążeń narodowych. Dużą rolę w wspieraniu tych dążeń odegrały powstałe polskie organizacje społeczno-gospodarcze, takie jak Bank Ludowy w Lubichowie, który powstał w 1905 r. i wspierał polskie inicjatywy gospodarcze na terenie gminy przedsiębiorców i rolników. Głównym ośrodkiem polskości na terenie gminy stało się Lubichowo, gdzie oprócz banku w 1867 r. powstało kółko rolnicze, 1905 r. ochotnicza straż pożarna, chór „Cecylia". Świadectwem odradzania się dążeń niepodległościowych był strajk szkolny w obronie języka polskiego, do jakiego doszło w prawie wszystkich szkołach gminy w latach 1906/1907.

W 1920 r. tereny gminy powróciły do Polski. Została utworzona gmina, która wchodziła w skład powiatu starogardzkiego, a ten w skład województwa pomorskiego ze stolicą w Toruniu. Były to lata trudne dla rozwoju gminy. Pierwsze lata były poświęcone na zorganizowanie polskiej administracji oświaty, opanowanie nowej sytuacji gospodarczej. Rozwój gminy nastąpił dopiero w II połowie lat 30-tych. Między innymi zaczęto budować szosę dumnie, nazywano autostradą, która miała z Warlubia przez Kościerzynę biec do Gdyni. Jej budowę przerwał wybuch wojny, chociaż nasyp ziemny doprowadzono do Lubichowa.

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Lubichowie,
  • drewniane chaty wiejskie – poniatówki w Bietowie Kaliskach,
  • Szlachecki dworek modrzewiowy z 1827 r. w Szteklinie,
  • szkoła ewangelicka z 1873 r.w Osowie Leśnym,
  • menhir z II wieku w Osowie Leśnym,
  • wieża wodna w Ocyplu.

Podstawowe dane

Powiat: starogardzki
Gmina: Lubichowo
Lubichowo - herb
Nazwa: Urząd Gminy
Ulica: Zblewska 8
Miejscowość: 83-240 Lubichowo
Telefon: 58 588 52 21
Faks: 58 588 53 40
Strona WWW http://www.lubichowo.pl
Strona BIP http://bip.lubichowo.pl
Adres e-mail ug.lubichowo@wp.pl
Wójt: Sławomir Bieliński
Powierzchnia: 161 km2
Ludność: 5800

Wykaz miejscowości w gminie:
Bietowo, Lubichowo, Mermet, Mościska, Ocypel, Osowo Leśne, Smolniki, Szteklin, Wda, Wilcze Błota, Zelgoszcz, Zielona Góra.

mapa dojazdu