Przepisy

Fot. Gazeta Wyborcza

Zupa zagraj (dziadowska zupa)

Przygotowanie:
Mieszkańcy Borów Tucholskich i okolic podają następujący przepis na zupę zagraj: Najpierw wkładało się obrane kartofle do wody, gotowało, potem robiło się zakruszki z mąki i wody – takie zacierki i wkładało się je też do zupy, razem zagotowało i okrasiło się takim „psst": na patelni roztopiło się tłuszcz lub parę szperek (boczek lub słonina) i z patelni wlewano to do zupy. Pamiętam smak tej zupy z dzieciństwa, była bardzo dobra. Produkty do zupy mieliśmy swoje, kartofle rosły na polu, każdy miał małe poletko, zboże też mieliśmy swoje. Do młyna się jechało ze zbożem, a wracało się z mąką. Okraszenie też było swoje, każdy chował świnie w gospodarstwie na własne potrzeby. Jak zabrakło boczku lub słoniny, to się „garbowało" skórkę z wędzonki, tzn. nożem się zeskrobywało tłuszcz i tym się krasiło zagraj. Dobre też były skwarki, jak się wlewało do zupy, to było słychać „psst". Na naszym terenie ta zupa była bardzo popularna, bo kartofle były podstawowym pożywieniem. Gotowano wtedy na „placie" opalanej drewnem w garnkach żeliwnych wpuszczanych w „platę". Do zagraju używano mąki żytniej, bo pszenna to była tylko na święta do kucha drożdżowego.


Uwagi:
Bardzo popularna była zupa zwana zagraj, czyli okraszony wywar z ziemniaków z zacierkami: Z ziemniaków przyrządzają Borowiacy (…) potrawę, zwaną „zagraj", powszechną także na Kociewiu pod nazwą „poreraj". Do rozgotowanych ziemniaków, których się nie zlewa, zakrusza się zacierkę „zaskwarzając" ją tłuszczem z wytopionego masła lub słoniny… (Ksiądz Bernard Sychta, „Kultura materialna Borów Tucholskich", 1947 rok).
Była to prosta, ale bardzo energetyczna potrawa, przygotowywana z produktów dostępnych w każdym gospodarstwie. Aby wzbogacić jej smak, gospodynie doprawiały zupę zagraj dodatkiem soli, liścia laurowego i ziela angielskiego. Niektórzy zalewali ją mlekiem lub śmietaną.
 


Trudność: Prosty


Lista produktów tradycyjnych

Lista Produktów Tradycyjnych została utworzona na mocy ustawy z 17 grudnia 2004 roku o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (DzU z 2005 r. nr 10, poz. 68, z późn. zm.). Listę prowadzi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi  we  współpracy z marszałkami województw.

Producenci żywności z naszego regionu zarejestrowali już 178 produktów, dzięki temu województwo pomorskie znajduje się w ścisłej czołówce w kraju pod względem liczby zarejestrowanych produktów na liście, tym samym zajmując czwarte miejsce na ogólnopolskiej liście. Na pierwszym jest podkarpackie – 222 produktów, na drugim – małopolskie ze 203 rejestracjami, na trzecim lubelskie – 185. Stawkę zamyka warmińsko-mazurskie – 31 produktów na liście.

 

Czym  jest Lista Produktów Tradycyjnych?

Jest to krajowa lista, na którą wpisano już blisko 1800 produktów z całej Polski. Istnieje od dziesięciu lat i ma na celu zidentyfikowanie tradycyjnej, polskiej żywności, a co za tym idzie, celowe zwiększenie zainteresowania tą żywnością wśród konsumentów. Spis ten ma służyć jako przewodnik po regionalnej kuchni polskiej i jako źródło informacji na temat tradycji, sposobów wytwarzania oraz wyjątkowych cech najstarszych polskich specjałów.

Wpis na Listę nie przyznaje żadnej ochrony produktom, ale jedynie informuje o spełnieniu przez produkt wymogów ustawowych. Z wpisem produktu na Listę nie wiąże się także dodatkowa kontrola ani nie przyznaje on wytwórcom żadnych dodatkowych praw. Wnioskodawca, po zarejestrowaniu produktu, otrzymuje  pisemną informację potwierdzającą wpis produktu na Listę,  nie jest to jednak certyfikat. Lista Produktów Tradycyjnych została stworzona w celu identyfikacji i promocji produktów wytworzonych tradycyjnymi metodami.

 

Jakie są korzyści z wpisu na Listę?

  • urzędowe potwierdzenie stosowanej nazwy, metod produkcji oraz receptury,
  • wzrost popytu na produkty tradycyjne i zaufania klientów do producenta,
  • poszerzenie rynku zbytu,
  • promocja produktu, a przez to regionu, z którego pochodzi,
  • przygotowanie producentów do rejestracji nazw produktów na szczeblu unijnym,
  • możliwość stosowania przy produkcji łagodniejszych procedur weterynaryjnych i sanitarnych.

 

Jakie produkty można wpisać?

Produkty rolne, środki spożywcze i napoje spirytusowe:

  • których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, za które uważa się metody wykorzystywane od co najmniej 25 lat (okres ten odnosi się do produktu, a nie do konkretnego producenta),
  • będące elementem dziedzictwa kulturowego regionu, w którym są wytwarzane,
  • będące elementem tożsamości społeczności lokalnej,
  • klasyfikujące się w 10 kategoriach: 
  1.  Sery i inne produkty mleczne
  2.  Mięso świeże oraz produkty mięsne
  3.  Przetwory rybołówstwa, w tym ryby
  4.  Warzywa i owoce (przetworzone i nie)
  5.  Wyroby piekarnicze i cukiernicze
  6.  Oleje i tłuszcze (masło, margaryna olej itp.)
  7.  Miody
  8.  Gotowe dania i potrawy
  9.  Napoje (alkoholowe i bezalkoholowe)
  10.  Inne produkty, np. grzyby

 

Kto może dokonać wpisu na Listę ?

Każda osoba, zarówno fizyczna (niekoniecznie prowadząca działalność gospodarczą), jak i prawna oraz jednostki organizacyjne (nieposiadające osobowości prawnej). Wystarczy, że są wytwórcami danego produktu, np. produkują na własny użytek, nie przeznaczając do sprzedaży lub nie zajmują się systematycznym wyrobem w ogóle, a posiadają umiejętności i wiedzę pozwalające na wytworzenie, lub też firmy produkujące i sprzedające oraz gospody czy restauracje.

 

Prawidłowo wypełnione wnioski (do pobrania poniżej) należy przesyłać pod adres:

Departament Środowiska i Rolnictwa
Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego
ul. Okopowa 21/27 
80-810 Gdańsk

Więcej informacji:

Pełny wykaz produktów ze wszystkich województw znajduje się na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Do pobrania:

 
 
 

Zarejestrowane produkty tradycyjne województwa pomorskiego: