Rozwój osadnictwa pradziejowego wczesnośredniowiecznego, na tym terenie, związany był z dogodnymi warunkami środowiska przyrodniczego, jakie panowały tu na przestrzeni wieków. Krawędź Pojezierza Kaszubskiego i Żuław Wiślanych, a także sąsiedztwo Wisły sprzyjało rozwojowi skupisk osadniczych związanych z przebiegającymi szlakami handlowymi (np. szlak bursztynowy). Dotychczasowe badania archeologiczne przeprowadzone na terenie gminy wskazują istnienie takich skupisk w rejonie Żukczyna, Juszkowa, Cieplewa i Łęgowa. Dotyczy to przede wszystkim osad i cmentarzysk pochodzących z wcześniejszej epoki żelaza i okresu wpływów rzymskich. Większość stanowisk archeologicznych na terenie gminy to tzw. obiekty płaskie, takie jak: osady i cmentarzyska, do nielicznych należą obiekty o własnej formie krajobrazowej, jak np. kurhany w Żuławce.

Na obszarze Żuław Gdańskich (poza ich częścią północną) oraz w dolinie Raduni utworzono Obszary Chronionego Krajobrazu (Żuławy Gdańskie i Dolina Raduni). Szczególnej dbałości i ochrony wymaga system zadrzewień śródpolnych na Żuławach Gdańskich.

Elektrownia wodna w Straszynie, fot. UG Pruszcz Gdański

Elektrownia wodna w Straszynie
Fot. UG Pruszcz Gdański

Szlak Śladami Mennonitów po Żuławach Gdańskich – trasa: Gdańsk-Olszynka-Krępiec- Mokry Dwór- Wiślina- Lędowo-Wróblewo-Wocławy-Miłocin-Trutowy- Cedry Wielkie- Leszkowy- Kiezmark, 34 km. Na terenie gminy Pruszcz Gdański przebiega przez malowniczą część żuławską od Krępca do Lędowa, gdzie można zboczyć z trasy szlaku i dojechać do Dziewięciu Włók, gdzie znajduje się zagroda holenderska z 1829 r. wieku z ozdobnym układem cegieł w szczycie między domem a oborą, Przejazdowa i dalej do Sobieszewa.

Na terenie cmentarza w Wiślinie zobaczymy dzwonnicę z 1792 r. Jest to obiekt drewniany o konstrukcji słupowej oszalowanej deskami. Parter mieści półkoliste otwory bramne z dwuskrzydłowymi wrotami, nad nią znajduje się piętro nakryte czterospadowym dachem zwieńczonym iglicą z chorągiewką. Wewnątrz bramy na czterech konstrukcyjnych słupach wycięto napisy: fundacyjny sołtysa z Dziewięciu Włók, opiekunów kościoła oraz datę i nazwisko wykonawcy bramy: Jakub Jentzen 1792 r. Ponadto w tej miejscowości godnym uwagi jest dom mieszkalny z 1830 r.

W Lędowie warty uwagi jest dom mieszkalny z pierwszej połowy XIX w. – parterowy, częściowo podpiwniczony, o konstrukcji zrębowej, posadowiony na ceglanej podmurówce.

Szlak Motławski przez Żuławy Gdańskie – rozpoczyna się w Gdańsku, a kończy w Tczewie. W gminie Pruszcz Gdański wiedzie przez Krupiec-Mokry Dwór-Wiślinę-Lędowo. Jak sama nazwa wskazuje wiedzie wzdłuż Motławy. Jest to szlak rowerowy, który prowadzi głównie drogami asfaltowymi, ale mało uczęszczanymi. W ramach tego szlaku istnieje także trasa piesza, która nie pozwala, by z oczu zniknęło koryto rzeki. W opinii turystów szlak jest bardzo łatwy i przyjemny. Największą jego atrakcją jest przyroda. Żuławy Gdańskie poprzecinane są licznymi rowami i kanałami, przy których rosną charakterystyczne wierzby.

Centrum Rekreacji w Juszkowie – w jednym z najpiękniejszych miejsc nad brzegiem Raduni powstała kilometrowa ścieżka przyrodniczo-zdrowotna (w tym także ciąg pieszo-rowerowy) z urządzeniami do ćwiczeń, placem zabaw i miejscem do rekreacji, magazynem ze sprzętem wodnym, boisko do koszykówki, chodniki, parking z 16 miejscami postojowymi, w tym dla niepełnosprawnych i ustawiono stojaki dla rowerzystów. Na trasie ścieżki ustawiono trzy tablice edukacyjne. Zbudowano także drewniany pomost do cumowania sprzętu wodnego, a nad brzegiem Raduni wygospodarowano miejsce do rozpalania ogniska. Na miejscu są także sezonowe sanitariaty z zewnętrznymi umywalkami.

Coroczne święto, „Żuławski Tulipan

Fot. UG Pruszcz Gdański
Żuławski Tulipan

Sztandarowym produktem gminy staje się coroczne święto Żuławski Tulipan organizowane na przełomie kwietnia i maja w Mokrym Dworze. Jest to jedyna tego typu impreza na Pomorzu. Co roku przyświeca jej ważne wydarzenie. Do tej pory w ten niezwykły sposób uczczono setne urodziny Fryderyka Chopina. Podczas święta największą atrakcją są kobierce układane z główek tulipanów oraz plenerowe koncerty muzyki poważnej. By ułożyć dywan o wymiarach 50 na 50 m wykorzystuje się do tego ponad 1,5 miliona główek tych pięknych kwiatów, których zagłębiem są właśnie Żuławy.

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • Bogatka – dom mieszkalny nr 22 z 1819 r. (nr dec. 688),
  • Dziewięć Włók – dom mieszkalny z 1829 r. (nr dec. 674),
  • Goszyn – zespół folwarczny XIX/XX w. (nr dec. 1120),
  • Łęgowo – kościół parafialny (nr dec. 20),
  • Rusocin – zespół dworsko-parkowy z końca XIX w. (nr dec. 1149),
  • Wiślinka – dom mieszkalny nr 7 z 1799 r. (nr dec. 676),
  • Wiślina – dom mieszkalny nr 33 z 1830 r. (nr dec. 677),
  • Wiślina – brama cmentarna-dzwonnica z 1792 r. (nr dec. 675),
  • Żuława – kościół filialny z połowy 1860 r. (nr dec. 225).

Podstawowe dane

Powiat: gdański
Gmina: Pruszcz Gdański
Nazwa: Urząd Gminy
Ulica: Wojska Polskiego 30
Miejscowość: 83-000 Pruszcz Gdański
Telefon: 58 692 94 21
Faks: 58 682 27 14
Strona WWW http://pruszczgdanski.pl
Strona BIP http://pruszczgdanski.bip.net.pl/
Adres e-mail info@pruszczg.ug.gov.pl
Wójt: Magdalena Kołodziejczak
Powierzchnia: 129,62 km2
Ludność: 21 500

Wykaz miejscowości w gminie:
Agatowo, Arciszewo, Będzieszyn, Bogatka, Borkowo, Bystra, Cieplewo, Dziewięć Włók, Goszyn, , Juszkowo, Krupiec, Lędowo, Łęgowo, Mokry Dwór, Przejazdowo, Radunica, Rekin, Rokitnica, Roszkowo, Rotmanka,Dusocin, Straszyn, Świlcz, Wiślina, Wiślinka, Bojanowo, Żukczyn, Żuława, Żuławka.

Mapa dojazdu