twaróg żuławski z Marzęcina

Przygotowanie:

Marzęcino to wieś rolnicza w powiecie nowodworskim na terenie Żuław. Ze względu na zagrożenie powodziowe, podtapianie oraz ciężkie, choć urodzajne gleby, gospodarowanie na Żuławach nigdy nie należało i nie należy do najłatwiejszych. Wymaga ciągłego nakładu ludzkiej pracy w celu utrzymania rozwiązań technicznych służących zapewnieniu odpowiedniego stanu wód. Niemniej, ciężka praca była wynagradzana wysokimi zbiorami i urodzajem, co przekładało się na majętność żuławskich gospodarzy. W pracy zbiorowej „Kuchnia Żuław" Trutnowy 2014 r., Andrzej Januszajtis wskazuje i powołuje się na źródła literaturowe „Żuławiacy jedli dobrze i tłusto. Obrazowo opisał to w 1861 roku Max Rosenheyn: Tłusty jak gleba jest też on [Żuławiak] i dobre jedzenie jest dla niego główną potrzebą. Mieszkaniec Wysoczyzny pije wodę lub sfermentowany napój, Żuławiak maślankę. Tamten je wieprzowinę smażoną, on gotowaną, przedtem przez kilka dni moczoną w śmietanie. Nawet służbę domową dobrze się tutaj żywi. Rano daje się gęstą kartoflankę, w lecie maślankę, chleb i ser", s. 11

Kulturowy wymiar Żuław od początku związany był ze specyficznymi warunkami przyrody tego regionu. Był to teren trudny do zamieszkania, a jednocześnie posiadający bardzo urodzajną glebę. W XVI w.  niewątpliwe zasługi w procesie zagospodarowywania podmokłych depresyjnych ziem żuławskich oraz produkcji serów mieli menonici. Współczesne Żuławy to region wielokulturowy, na którym swoją obecność zaznaczyła ludność wielu narodowości i wyznań, m.in. z terenów Wołyńskich, Kielecczyzny, Lubelskiego. Twaróg był zawsze wszechobecny i występował na stole codziennie, produkowany z własnych plonów w gospodarstwie. Mleko oraz przetwory mleczne zajmowały ważne miejsce w codziennej kuchni wiejskiej. Były jednym z podstawowych wysokokalorycznych pokarmów.

Najbardziej rozpowszechnione były sery twarogowe, otrzymywane z podgrzewanego kwaśnego mleka. Smak sera zawsze zmieniał się wraz z porami roku z powodu zmiany karmy krów. W lecie na łąkach rosną zioła i inne rośliny występujące tutaj a zimą podstawą żywienia są kiszonki, co daje niepowtarzalny smak mleka a co za tym idzie i sera. Twaróg i sery robiono przeważnie latem, ponieważ dobrze i szybko mleko ulegało procesowi kwaszenia. Sery i twaróg można też było przechowywać w niskiej temperaturze (w piwnicach, ziemiankach) często je obracając i posypując solą.

„Twaróg żuławski z Marzęcina" jest produktem wyjątkowym ze względu na pozyskiwanie surowca z regionu o specyficznym klimacie i żyznych glebach, dzięki którym roślinność jest bardzo bujna. Podstawą smaku twarogu żuławskiego z Marzęcina jest aromatyczne mleko uzyskiwanie dzięki wypasaniu krów na łąkach przepełnionych ziołami i soczystą trawą. Kiedyś ser biały jadano prosty, czysty, bez dodatków, na słono bądź na słodko. Teraz coraz częściej je się go bardziej wykwintnie z ziołami, rodzynkami i innymi przyprawami.



Trudność: Średnio trudny


Lista Produktów Tradycyjnych została utworzona na mocy ustawy z 17 grudnia 2004 roku o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (DzU z 2005 r. nr 10, poz. 68, z późn. zm.). Listę prowadzi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi  we  współpracy z marszałkami województw.

Producenci żywności z naszego regionu zarejestrowali już 178 produktów, dzięki temu województwo pomorskie znajduje się w ścisłej czołówce w kraju pod względem liczby zarejestrowanych produktów na liście, tym samym zajmując czwarte miejsce na ogólnopolskiej liście. Na pierwszym jest podkarpackie – 222 produktów, na drugim – małopolskie ze 203 rejestracjami, na trzecim lubelskie – 185. Stawkę zamyka warmińsko-mazurskie – 31 produktów na liście.

 

Czym  jest Lista Produktów Tradycyjnych?

Jest to krajowa lista, na którą wpisano już blisko 1800 produktów z całej Polski. Istnieje od dziesięciu lat i ma na celu zidentyfikowanie tradycyjnej, polskiej żywności, a co za tym idzie, celowe zwiększenie zainteresowania tą żywnością wśród konsumentów. Spis ten ma służyć jako przewodnik po regionalnej kuchni polskiej i jako źródło informacji na temat tradycji, sposobów wytwarzania oraz wyjątkowych cech najstarszych polskich specjałów.

Wpis na Listę nie przyznaje żadnej ochrony produktom, ale jedynie informuje o spełnieniu przez produkt wymogów ustawowych. Z wpisem produktu na Listę nie wiąże się także dodatkowa kontrola ani nie przyznaje on wytwórcom żadnych dodatkowych praw. Wnioskodawca, po zarejestrowaniu produktu, otrzymuje  pisemną informację potwierdzającą wpis produktu na Listę,  nie jest to jednak certyfikat. Lista Produktów Tradycyjnych została stworzona w celu identyfikacji i promocji produktów wytworzonych tradycyjnymi metodami.

 

Jakie są korzyści z wpisu na Listę?

  • urzędowe potwierdzenie stosowanej nazwy, metod produkcji oraz receptury,
  • wzrost popytu na produkty tradycyjne i zaufania klientów do producenta,
  • poszerzenie rynku zbytu,
  • promocja produktu, a przez to regionu, z którego pochodzi,
  • przygotowanie producentów do rejestracji nazw produktów na szczeblu unijnym,
  • możliwość stosowania przy produkcji łagodniejszych procedur weterynaryjnych i sanitarnych.

 

Jakie produkty można wpisać?

Produkty rolne, środki spożywcze i napoje spirytusowe:

  • których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, za które uważa się metody wykorzystywane od co najmniej 25 lat (okres ten odnosi się do produktu, a nie do konkretnego producenta),
  • będące elementem dziedzictwa kulturowego regionu, w którym są wytwarzane,
  • będące elementem tożsamości społeczności lokalnej,
  • klasyfikujące się w 10 kategoriach: 
  1.  Sery i inne produkty mleczne
  2.  Mięso świeże oraz produkty mięsne
  3.  Przetwory rybołówstwa, w tym ryby
  4.  Warzywa i owoce (przetworzone i nie)
  5.  Wyroby piekarnicze i cukiernicze
  6.  Oleje i tłuszcze (masło, margaryna olej itp.)
  7.  Miody
  8.  Gotowe dania i potrawy
  9.  Napoje (alkoholowe i bezalkoholowe)
  10.  Inne produkty, np. grzyby

 

Kto może dokonać wpisu na Listę ?

Każda osoba, zarówno fizyczna (niekoniecznie prowadząca działalność gospodarczą), jak i prawna oraz jednostki organizacyjne (nieposiadające osobowości prawnej). Wystarczy, że są wytwórcami danego produktu, np. produkują na własny użytek, nie przeznaczając do sprzedaży lub nie zajmują się systematycznym wyrobem w ogóle, a posiadają umiejętności i wiedzę pozwalające na wytworzenie, lub też firmy produkujące i sprzedające oraz gospody czy restauracje.

 

Prawidłowo wypełnione wnioski (do pobrania poniżej) należy przesyłać pod adres:

Departament Środowiska i Rolnictwa
Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego
ul. Okopowa 21/27 
80-810 Gdańsk

Więcej informacji:

Pełny wykaz produktów ze wszystkich województw znajduje się na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Do pobrania:

 
 
 

Zarejestrowane produkty tradycyjne województwa pomorskiego: