Aktualności

Od gipsowych aniołków po nagrobki w kształcie… ciężarówki. Cmentarze jako fenomen kulturowy

Meksyk, LaPaz
Meksyk, LaPaz. Fot. © Małgorzata Żerwe

Dla jednych to miejsce spoczynku, wyciszenia i smutku, dla innych – centrum spotkań z tymi, którzy odeszli na zawsze. Artystka i dziennikarka radiowa Małgorzata Żerwe od dwóch dekad wykonuje zdjęcia cmentarzy i ich otoczenia. Efekty jej działalności będzie można zobaczyć w Gdańskiej Galerii Fotografii. Wernisaż wystawy zaplanowano w piątek, 9 listopada 2018 r.

 

Cmentarze interesują Małgorzatę Żerwe jako fenomen kulturowy i estetyczny. Artystka nagrywa dźwięki otoczenia, a za pomocą telefonu komórkowego notuje wrażenia i zapisuje obrazy. Pokazuje bogactwo form architektury: płyt nagrobnych, kaplic, pomników, rzeźb, ogrodzeń, dekoracji, motywów religijnych czy pamiątek przynoszonych przez bliskich odwiedzających te miejsca. Od słodkich gipsowych aniołków po butelki z alkoholem i po alkoholu, plastikowe kwiaty, kamienie, odciśnięte w betonie znaki – wszystko to otoczone mniej lub bardziej ujarzmioną przyrodą.

 

Osobiste obserwacje

Na wystawie „Pocztówki z cmentarza" zaprezentowany zostanie bogaty, aczkolwiek mocno wyselekcjonowany materiał z ostatnich kilkunastu lat działalności artystki. Jej notatki i zdjęcia wykonane podczas licznych podróży zagranicznych i krajowych są raczej odzwierciedleniem jej osobistych obserwacji aniżeli krajoznawczej fotografii turystycznej.

Małgorzaty Żerwe odkrywa mało znane obrzędy, jak na przykład te związane z przechowywaniem szczątków na greckiej wyspie Lesbos, gdzie ze względów praktycznych ceremonia pogrzebowa jest rozłożona na kilka etapów, aby zakończyć się pochówkiem w skrzyneczce na półce w swoistej kaplicy grobowej, w której oknach wiszą firanki.

Na jej fotografiach można zobaczyć nagrobek kierowcy w formie czerwonej ciężarówki w La Paz, jak i żółty plastikowy kwiat zrobiony z butelki po detergencie na meksykańskim cmentarzyku. Z równym staraniem artystka docenia bowiem wysiłki o podniesienie estetyki miejsc ostatniego spoczynku tych najbogatszych i tych najuboższych.

 

USA, Missisipi Bethlehem

USA, Missisipi Bethlehem. Fot. © Małgorzata Żerwe

 

Artystka nawiązuje do historii architektury, prezentując sarkofagi z czasów rzymskich w prowansalskim Arles. Szuka związków miejsc i form upamiętnienia ludzi, śladów ich zawodów, statusu społecznego czy też zmysłu estetycznego, np. w szwajcarskich rzeźbach nagrobnych przedstawiających akty kobiece. Nie stroni od dokumentowania nagrobków słynnych postaci, które często są ukryte na zapomnianych cmentarzykach, jak grób muzy Andy Warhola niemieckiej modelki i piosenkarki Nico w berlińskim Grunewald-Forst.

Fotografuje z poczuciem humoru, jak choćby tabliczkę z Londynu z napisem „Brompton cemetery welcomes new Burias – Cmentarz Brompton wita nowe pochówki". Czasem ironizuje, kiedy pokazuje dziwaczną białą piramidę w Nowym Orleanie, gdzie pomiędzy zniszczonymi huraganem Katrina starymi grobowcami widoczny jest wyniosły i nieskazitelny obiekt, który „oczekuje" na śmierć swego fundatora Nicolasa Cage'a. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, iż nagrobek zabezpieczono pleksiglasem, aby uniknąć plam po uszminkowanych ustach fanek składających już dziś hołdy żyjącemu przecież idolowi.

 

Uporczywy związek życia i śmierci

– „Pocztówki z cmentarza" są zapisem moich reporterskich spostrzeżeń. Fotografowałam kopczyki grobowe w RPA i ubogie cmentarzyki na wyspach na Morzu Corteza. Na cmentarzu dla zwierząt domowych w Hartsdale w stanie Nowy Jork odkryłam dwa bliźniacze nagrobki: wiernej suczki i jej pana, który kazał się pochować tuż obok. Osobny rozdział stanowią cmentarze żydowskie: zniszczone, zaniedbane nagrobki można znaleźć praktycznie w całej Europie, te zadbane w Nowym Jorku. Berliński cmentarz na Prenzlauerberg ma plac zabaw, ale opatrzony jest zakazem grillowania – mówi o swoich działaniach Małgorzata Żerwe.

Ten uporczywy związek życia i śmierci w sposób zaskakująco pozytywny przedstawiony zostanie zwiedzającym. „Pocztówki z cmentarza" to projekt o równości każdego z nas na ostatniej drodze i o nadziei dla żyjących. Może pobudzać do refleksji nad naszym stosunkiem do pamięci o zmarłych, ponad statusem społecznym i religią.

 

Małgorzata Żerwe. Pocztówki z cmentarza

  • wernisaż: 9 listopada 2018 r., piątek, godz. 18.00
  • wystawa czynna: 10 listopada 2018 – 5 stycznia 2019 r.
  • Muzeum Narodowe w Gdańsku
  • Gdańska Galeria Fotografii
  • Długi Targ 24 (Zielona Brama)
  • Gdańsk
  • godziny otwarcia: wtorek-niedziela, godz. 10.00-17.00
  • ceny biletów:
    normalny – 10 zł
    ulgowy – 6 zł
    dzieci i młodzież (7-26 lat) – 1 zł

 

Małgorzata Żerwe – artystka wizualna, dziennikarka radiowa, autorka słuchowisk i reportaży oraz tekstów o sztuce i artystach. Urodziła się w Lublinie, mieszka w Gdańsku i Berlinie. Jest absolwentką Wydziału Malarstwa i Rzeźby Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie Akademia Sztuk Pięknych). Dyplom uzyskany w pracowni prof. Józefy Wnukowej w 1979 r. został wyróżniony wystawą w Zachęcie w Warszawie.

Artystka zrealizowała 25 wystaw indywidualnych w Polsce, Niemczech oraz USA. Brała udział w ok. 50 wystawach zbiorowych w Polsce, Finlandii, Francji, Holandii, Szwajcarii, Niemczech i na Węgrzech. Reprezentowała Polskę na 9. Międzynarodowym Triennale Tkaniny w Łodzi. Zdobyła wiele nagród i wyróżnień w krajowych i międzynarodowych konkursach na tkaninę.

Małgorzata Żerwe

Audioinstalacje prezentowała w Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, Biurze Wystaw Artystycznych Lublin, Instytucie Sztuki Wyspa oraz Gdańskiej Galerii Güntera Grassa. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz rządu Niemiec w Atelierhaus Worpswede i Kunstlerhaus Hooksiel. Kuratorka wystaw: Tkanina wobec Sacrum / Arche, K:KafKa w KomiKsie / Gdańska Galeria Güntera Grassa.

Od 1997 r. pracuje w Radiu Gdańsk. Zajmuje się publicystyką kulturalną, reportażem i dokumentem artystycznym. Zrealizowała ponad 200 audycji monograficznych o artystach. Jest laureatką wielu nagród w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach na dokument i reportaż (m.in. Prix Marulić). Była wielokrotnie nominowana do prestiżowych nagród: Prix Europa, Prix Italia, Premios Ondas i Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarzy.

 

view szablon artykułu

Archiwum wiadomości