Gmina jest położona w powiecie malborskim, w regionie Żuław Wiślanych. Zajmuje ona obszar o powierzchni 7949 ha. W latach 1975-1998 znajdowała się w granicach administracyjnych województwa elbląskiego.

Głównym ośrodkiem osadniczym jest Stare Pole, które koncentruje prawie 40% ludności. Podstawą rozwoju gospodarczego i ekonomicznego gminy jest gospodarka rolna i powiązana z nią działalność usługowa. Tereny gminy cechuje wysoka żyzność gleb, która umożliwia wysoką produkcję rolną.

Gmina charakteryzuje się dużymi walorami krajobrazowymi. Teren jest nizinny, urozmaicony antropogeniczną działalnością w postaci wałów p. powodziowych, rzek i kanałów. Północna część gminy obejmująca międzywale rzeki Nogat oraz las o powierzchni 329 ha stanowi atrakcyjny teren rekreacyjno-turystyczny. Występują tam zasobne w zwierzynę tereny łowieckie oraz korzystne warunki rozwoju krajoznawstwa i turystyki. We wsiach można podziwiać wiele zabytków przyrody, są wśród nich kilkusetletnie drzewa. Prawną formą ochrony przyrody jest ustanowiony Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat. Liczne cieki wodne z rzeką Nogat na czele to raj dla wędkarzy i miłośników podziwiania natury oraz aktywnego wypoczynku.

Obszar gminy Stare Pole do XVI w. był pokryty na znacznym obszarze rozlewiskami jeziora Drużno, bagnami oraz lasem grądowym. Mimo takich warunków na skrawkach suchej ziemi, wyspach , cyplach i lokalnych wzniesieniach pojawiło się osadnictwo, którego ślady sięgają neolitu. Istnieją dowody, że człowiek mieszkał na tych terenach już przed paroma tysiącami lat. We wczesnej epoce żelaza występowała tu kultura pomorska, która osiadła na omawianym terenie w okresie Hallstatt D. Nasilenie osadnictwa nastąpiło jednak dopiero we wczesnym i środkowym okresie lateńskim. Zanim jednak pojawiła się kultura pomorska obszar ten zamieszkiwany był od III okresu brązu przez kulturę łużycką. Wszędzie tam, gzie ludność kultury pomorskiej przesunęła się na tereny zamieszkałe przez ludność kultury łużyckiej, dochodziło w ciągu okresu Hallstatt D. oraz wczesnego i środkowego okresu lateńskiego do symbiozy kulturowej, polegającej na wzajemnym przekazywaniu elementów kultury materialnej i duchowej. Dowodem na istnienie osad z okresu kultury Hallsttat D., na terenie gminy są stanowiska archeologiczne, które należałoby uznać za najstarsze ślady osadnictwa: Klecie – 0,5 km od wsi w kierunku Krasnołęki przy drodze po lewej stronie, odkryto w 1899 r. skarb brązowy, złożony z dwóch napierśników, zapinki okularowej, dwóch naramienników spiralnych, czterech bransolet większych, ośmiu bransolet mniejszych oraz ozdobnej tarczki ażurowej. Podczas prowadzonych badań odkryto również ślady osady i wykopano szczątki naczyń oraz brązową szpilę z łabędzią szyją z okresu lateńskiego.

Janówka – w 1864 r. wykopano popielnicę i stwierdzono długotrwałe osadnictwo od neolitu po wczesne średniowiecze. Dębowa Góra – nieopodal Starego Pola w zakolu koryta Starego Nogatu (obecnie nazywana przez mieszkańców Piachową Górą). Z przeprowadzonych badań w 1939 r. i 1951 r. pochodzą ułamki kilku naczyń między innymi z chropowatą mazaną powierzchnią. Są to relikty kultury neolitycznej, ceramiki grzebykowej, ceramiki sznurowej, rzucewskiej, pomorskiej, wielbarskiej i staropruskiej.

Prowadzone badania archeologiczne dowodzą, że w średniowieczu osadnictwo wyraźnie się zagęszczało. Wiadomo jednak, że około VI w. tereny rozciągające się na wschód od dolnej Wisły i Nogatu opanowali pogańscy Prusowie, ale słowiańskie enklawy utrzymały się nadal. Prusowie osiedlili się również w okolicach Starego Pola, świadczą o tym staropruskie nazwy miejscowości: Krauslamks (Kraszewo), Seitkaimis ( Krzyżaków), Matkutkaimis ( Parwark), Kikaiten ( Kąty). Tereny Starego Pola wchodziły w obręb włości Altem, która sięgała na północ do okolic Jegłownika.

Fot. Urząd Gminy Stare

Pod koniec X w. Polska podjęła próbę pokojowej chrystianizacji pogańskich sąsiadów organizując misje biskupa Wojciecha, który prawdopodobnie podczas wyprawy do Prusów odpoczywał na terenie wsi Krzyżakowo, która w XIII w . stała się głównym ośrodkiem religijnym. Jednak rozpoczęcie działalności chrystianizacyjnej przez Krzyżaków , zepchnęło w cień wszystkie dotychczasowe poczynania. Po sprowadzeniu osadników zachodnich XIII i XIV w. pierwotna ludność tubylcza z biegiem lat została przez nich wchłonięta a wokół Starego Pola powstały nowe wsie.

Fot. Gmina Stare Pole

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • kościół parafialny pw. św. Barbary w Krzyżanowie z XIV w. (wewnątrz zachowana cenna polichromia), cmentarz wraz z układem zieleni, mur cmentarny i dzwonnica z trzema dzwonami,
  • kościół filialny pw. Matki Boskiej Królowej Polski w Starym Polu z XIX w. (ołtarz z 1711 roku), cmentarz wraz z zachowanym układem zieleni wysokiej, kaplica – mauzoleum i dzwonnica,
  • kościół parafialny pw. św. Mikołaja w Królewie z XIX w. z charakterystyczną krzywą wieżą,
  • cmentarz mennonicki w Szaleńcu – nagrobki z XVIII i XIX w.,
  • kapliczka przydrożna z XVI w. w Królewie,
  • domy podcieniowe z XVIII-XIX w. w Złotowie, Kleciu i Kławkach,
  • kompleks budynków dawnej cukrowni z XIX w. w Starym Polu,
  • budynek z Urzędem Pocztowym w Starym Polu wraz z oficyną gospodarczą i murowanym ogrodzeniem z XIX w.,
  • pomnik krowy rekordzistki na terenie Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Starym Polu,
  • domy podcieniowe w Kleciu, Kławkach, Złotowie,
  • gotycki kościół rzymskokatolicki w Krzyżanowie.

Podstawowe dane

Powiat: malborski
Gmina: Stare Pole
Nazwa: Urząd Gminy
Ulica: Marynarki Wojennej 6
Miejscowość: 82-220 Stare Pole
Telefon: 55 271 35 33
Faks: 55 271 30 55
Strona WWW http://www.starepole.pl
Strona BIP http://www.bip.starepole.pl
Adres e-mail ug@starepole.pl
Wójt: Marek Szczypior
Powierzchnia: 79,72 km2
Ludność: 4575

Wykaz miejscowości w gminie:
Stare Pole, Kławki, Królewo, Krzyżanowo, Krasnołęka, Kraszewo, Klecie, Kaczynos, Kaczynos Kolonia, Kikojty, Parwark, Szaleniec, Szlagnowo, Złotowo, Ząbrowo, Janówka.

Mapa dojazdu