Prabuty sa położone nad rzeką Liwą. Pierwsza historyczna wzmianka o Prabutach mówi o zniszczeniu przez wojska krzyżackie w 1236 r. pruskiego grodu Rezija, na miejscu którego 40 lat później rozpoczęto budowę zamku i założono osadę. Najstarszy znany przywilej lokacyjny miasta pochodzi z 30 października 1330 r. Zamek w połowie XIV w. był jedną z najwspanialszych rezydencji biskupów w państwie krzyżackim. XIV w. to okres bez wojen i najazdów. Miasto nawiedzane jest jednak dość często przez epidemie i klęski żywiołowe.

W 1379 r.Prabuty odwiedza w drodze do Rzymu litewski książę Świdrygiełło, a w 1381 r. Waydota. XV w. to przede wszystkim czas wojen polsko-krzyżackich, podczas których w 1414 r. miasto zostaje spalone przez wojska Jagiełły. Ucisk krzyżacki powoduje, że część mieszkańców pragnie przyłączyć się do powstałego w 1440 r. Związku Pruskiego. Plany te jednak zostają pokrzyżowane przez biskupa Caspara a po wojnie 13-letniej, w wyniku zawarcia pokoju toruńskiego, Prabuty pozostają na długie lata w państwie krzyżackim.

W latach 1501 1521 Prabuty przeżywają okres świetności jako stolica Pomezanii. Sekularyzacja Prus w 1525 r., w wyniku której państwo zakonne przestaje istnieć powoduje, iż Prabuty stają się siedzibą starostwa. W tym czasie ludność miasta przechodzi w większości na protestantyzm. Miasto w XVI w. zamieszkuje spora liczba osób pochodzenia polskiego. Istnieje też gmina wyznaniowa, kierowana przez polskiego proboszcza. Mimo względnego spokoju miasto nawiedzane jest w XVI w. i na początku XVII  w. przez liczne epidemie. Wojny szwedzkie w XVII w.powodują duże zniszczenia w mieście i zubożenie mieszkańców. Między 1688 a 1787 r. Prabuty niszczone są przez trzy wielkie pożary, po których za każdym razem miasto odradza się na nowo.

Początek XIX w. to ponownie okres wojen. Przez miasto maszeruje wojsko francuskie idące na Rosję i powracające spod Borodino, Jest to też czas uwłaszczenia chłopów i początku kapitalizmu a wraz z nim rozwoju rzemiosła, połączeń kolejowych (z Malborkiem, Kwidzynem, Iławą), poczty, dróg, infrastruktury miejskiej (wodociągi, kanalizacja, ulice). Niestety miasto nigdy nie stało się siedzibą wielkich zakładów przemysłowych, chociaż w latach 20 i 30 naszego stulecia należało po Iławie do najbardziej uprzemysłowionych miast powiatu suskiego.

Nazwa Prabuty istniała już w średniowieczu i została przejęta prawdopodobnie od Prusów. Niemiecka nazwa przez niektórych jest wywodzona od pruskiej nazwy ziemi Resin (Resinburg) lub też od słowa Riesen (Riesenburg) miasto, gród olbrzyma. Stąd też olbrzym z maczugą umieszczony w herbie miasta.

Atrakcje turystyczne:

Położenie w pobliżu lasów i jezior. Największe jezioro w regionie – jezioro Dzierzgoń. Rezerwat przyrody Liwieniec (rezerwat ptactwa wodnego) oraz rzeka Liwa, na której organizowane są spływy kajakowe podnoszą znaczenie turystyczne gminy.

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • pozostałości po zamku biskupów pomezańskich z XIV w. – zachowany odcinek murów obronnych oraz plac zamkowy,
  • XIV-wieczna katedra biskupa pomezańskiego,
  • XV-wieczna tzw. brama kwidzyńska,
  • kościół polski z XV w.
  • wodociągi miejskie z XVIII w., w dużej części dostępne dla zwiedzających.

gmina Prabuty z lotu ptaka

Podstawowe dane

Powiat: kwidzyński
Gmina: Prabuty
Nazwa: Urząd  Miasta i Gminy
Ulica: Kwidzyńska 2
Miejscowość: 82-550 Prabuty
Telefon: 55 278 20 02
Faks: 55 278 20 02
Strona WWW http://www.prabuty.pl
Strona BIP http://www.bip.prabuty.pl
Adres e-mail biuro@prabuty.pl
Burmistrz: Marek Szulc
Powierzchnia: 191,2 km2
Ludność: 13 584

Wykaz miejscowości w gminie:
Prabuty, Stary Kamień, Grażymowo, Jakubowo, Pachutki, Obrzynowo, Stańkowo, Antonin, Kamienna, Gdakowo, Górowychy, Górowychy Małe, Rodowo, Rodowo Małe, Lakowice, Sypanica, Orkusz, Kałdowo, Szramowo, Gonty, Młynisko, Gilwa, Kołodzieje, Kowale, Pilichowo, Pólko, Grodziec, Trumiejki, Raniewo, Kleczewo, Julianowo, Kolonia Gąski.

Mapa dojazdu