Miasto jest położone pomiędzy jeziorami: Urzędowym, Miejskim Małym, Miejskim Dużym oraz największym – Rychnowskim, w północnej części Krajny, w pasie pojezierza południowopomorskiego (w tym Pojezierza Krajeńskiego). Człuchów przecinają drogi krajowe:

  • droga nr 22 (tzw. berlinka): Kostrzyn nad Odrą-Gorzów Wielkopolski-Wałcz-Człuchów-Chojnice-Starogard Gd.-Malbork-Elbląg-Grzechotki,
  • droga nr 25: (DK 11 z Koszalina) Bobolice-Biały Bór-Człuchów-Sępólno Krajeńskie -Bydgoszcz-Inowrocław-Strzelno-Konin-Kalisz-Ostrów Wielkopolski-Oleśnica,

Na przesmyku dwóch jezior, uchodźcy przybyli z nad Noteci wystawili prasłowiański gród drewniany, którego ślad pozostał na najwyższym wzgórzu pod miastem. Za czasów książąt gdańskich osada ta należała do kasztelani szczytnieńskiej, której siedzibą było leżące 20 km na północny zachód od dzisiejszego Człuchowa nieistniejące już Szczytno. W 1312 r. Krzyżacy kupili Człuchów za niewielką kwotę od synów Mikołaja z Ponieca. Wówczas na ośrodki lokalnych władz awansowały między innymi Tuchola, Człuchów i Lębork. Naturalne walory Człuchowa na decyzję o lokalizacji w tej części państwa zakonnego, zamku obronnego, który przez wieki był rzeczywiście twierdzą nie do zdobycia.

Główną, a długo jedyną, murowaną budowlą Człuchowa był zamek. Na podgrodziu powstała zaś nieduża, zamieszkała przez Kaszubów i niemieckich kolonistów, osada przyzamkowa. Dziś uznaje się, że stanowiła ona zalążek miasta. Podczas każdej z licznych wojen drewniana zabudowa miasta padała ofiarą płomieni. Specyfika Człuchowa jako ośrodka administracyjnego i wojskowego wpłynęła na szybkie zmiany etniczne, jakie nastąpiły w tej okolicy jeszcze w XIV w. Krzyżacy w połowie XIV w. rozpoczęli kolonizacje południowo-zachodnich rubieży swego państwa, sprowadzając tu osadników z krajów niemieckich.

Niewątpliwą atrakcją Człuchowa i okolic jest polodowcowe ukształtowanie terenu z charakterystycznymi jeziorami oraz malowniczymi wzgórzami morenowymi, gęsto porośniętymi lasami. Tak bogate i różnorodne środowisko przyrodnicze stanowi naturalny raj dla żeglarzy, wędkarzy, grzybiarzy czy też miłośników wypoczynku.

Istotnym atutem miasta jest też jego przeszłość, której ślady są do dziś widoczne w wielu miejscach.

Fot. Urząd Miasta w Człuchowie

Szlaki turystyczne:

  • szlak turystyczny śladem człuchowskich legend – zawiera najciekawszych  5 tras turystycznych. Szlak ukazuje piękno najciekawszych człuchowskich zakątków, do których zaliczamy zarówno miejsca historyczne jak i te, przyrodniczo cenne. Dzięki wyznaczonym trasom można zobaczyć zabytki, takie jak: rynek, kościół p.w. św. Jakuba, zabytkowe kamienice, budynki użyteczności publicznej oraz wzgórze zamkowe z wieżą, lochami, dziedzińcem, kaplicą i murami. Proponujemy także spacer parkiem miejskim, kładką dużą przez szuwary, kładką „rozbójników" do plaży OSiR. Aby zapoznać się dokładniej z historią Człuchowa i okolic, warte odwiedzenia jest muzeum. Natomiast w ramach rekreacji można skorzystać z wypoczynku nad jez. Rychnowskim, zaplanowanym na końcu szlaku. Każdą z tras można potraktować osobno, lub przebyć je jednorazowo. Do wszystkich tras przypisana jest legenda oparta na faktach historycznych oraz podaniach dotyczących wydarzeń i postaci związanych z regionem,
  • szlak rowerem po Człuchowie - kolor zielony (10 km) – szlak jest częścią Greenway Naszyjnika Północy, rozpoczyna się od ulicy Traugutta od strony miejscowości Sieroczyn i przebiega wzdłuż ulicy Średniej, Wyszyńskiego, Kościelnej, następnie wchodzi do Lasu Komunalnego i kładką wychodzi na Ośrodek Sportu i Rekreacji w Człuchowie, który jest położony nad jeziorem Rychnowskim. Atrakcją szlaku jest Średniowieczny Zamek krzyżacki z XIV w., neogotycki kościół św. Jakuba oraz znajdujące się w pobliżu Muzeum. Na szlaku „Rowerem po Człuchowie" można oprócz obiektów dziedzictwa kulturowego obserwować piękno człuchowskiej przyrody, cztery połączone ze sobą jeziora, trzcinowisko pełne ptactwa wodnego, użytek ekologiczny pn. „Mokradła nad jeziorem Łazienkowskim" oraz wiele innych cudów natury.

Szlaki rowerowe rozpoczynające się w Człuchowie:

  • szlakiem komturów człuchowskich (26,8 km) – Człuchów-Skórzewo-Biskupnica-Chrząstowo-Chrzastówko-Słupia-Myśligoszcz-Debrzno,
  • trasa dwóch serc (24 km) – Człuchów-Skórzewo-Biskupnica-Chrząstowo-Chrząstówko-Człuchów,
  • trasa niedźwiedzia (36,8 km) – Człuchów Polnica-Czarnoszyce-Charzykowy-Nieżywięć-Krzyżanki-Człuchów,
  • szlak jagodowy (41,5 km) – Człuchów-Skórzewo-Nowosiółki-Marysin-Wandzin-Płaszczyca-Lisewo-Dobrzyń – Rybakówka-Krępsk-Skórzewo-Człuchów,
  • trasa Wokół jezior (51,2 km) – Człuchów-Skórzewo-Krępsk-Rybakówka-Szczytno-Dolinka-Koprzywnica-Rzewnica-Gwieździn-Garsk-Krępsk-Człuchów,
  • trasa hetmana Koniecpolskiego (35,5 km) – Człuchów-Skórzewo-Krępsk-Olszanowo-Łoża-Raciniewo-Domisław-Czarne.

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • pozostałości pokrzyżackiego zamku – fosy, kamienne umocnienia podzamczy, mury obronne oraz 46-metrową wieżę,
  • kościół pw. św. Jakuba Apostoła,
  • rynek z kamienicami,
  • ratusz,
  • wille na ul. Batorego,
  • dawna stacja dyliżansowi,
  • dawny browar.

Podstawowe dane

Powiat: człuchowski
Gmina: Człuchów - miasto
Nazwa: Urząd Miejski
Ulica: Wojska Polskiego 1
Miejscowość: 77-300 Człuchów
Telefon: 59 834 22 91
Faks: 59 834 32 72
Strona WWW http://www.um.czluchow.pl
Strona BIP http://bip.czluchow.pl
Adres e-mail sekretariat@czluchow.pl
Burmistrz: Ryszard Szybajło
Powierzchnia: 12,48 km2
Ludność: 14 311

Mapa dojazdu