Gmina jest przy ujściu Wierzycy do Wisły, w powiecie tczewskim. Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z 2500 lat przed naszą erą. W początkach naszej ery przebiegał tędy Szlak Bursztynowy, a już w IX wieku istniały dwa grody. Od X w. tereny te należały do państwa Polan i były częścią Pomorza Gdańskiego. Po podziale kraju przez Bolesława Krzywoustego Gniew wchodził w skład kasztelanii starogardzkiej. Później ziemie te przypadły książętom Świecia, a w 1229 r. (pierwsza pisemna wzmianka) od Sambora i Świętopełka otrzymało je oliwskie opactwo cysterskie. W drugiejpołowie XIII w. Sambor odebrał Gniew cystersom i w 1276 r. przekazał Krzyżakom w zamian za pomoc w walce ze Świętopełkiem. Zakon, dla którego była to pierwsza posiadłość na lewym brzegu Wisły, przejął gród ostatecznie w 1282. Ważne położenie strategiczne zdecydowało o budowie tu zamku. Po zbudowaniu warowni w 1297 Krzyżacy w miejscu wcześniejszej słowiańskiej osady istniejącej wokół kościoła parafialnego, lokowali miasto na prawie chełmińskim i rozpoczęli akcję osadniczą. Od grudnia 1306 roku i hołdu książąt pomorskich w Byszewie ziemie, na których leżał Gniew wchodziły w skład terenów kontrolowanych przez Władysława Łokietka, do czasu zbrojnego opanowania Pomorza Gdańskiego przez Zakon Krzyżacki w latach 1308-1309.

Miasto kilkakrotnie przechodziło z rąk do rąk w latach 1410-1466, w 1440 przystąpiło do Związku Pruskiego, by po pokoju toruńskim stać się częścią państwa polskiego, aż do czasu I Rozbioru. W 1464 – zamek został zdobyty przez wojska polskie dowodzone przez Piotra Dunina, starostą królewskim został rotmistrz Tomko z Młodkowa. W latach 1466 -1472 starostą Gniewa był Jakub Kostka, herbu Dąbrowa, syn Nawoja Kostki z Rostkowa. Pełnienie tej funkcji potwierdza zezwolenie wydane przez króla Kazimierza Jagiellończyka Pawłowi Jasieńskiemu na wykup dóbr na Żuławach i starostwa gniewskiego. Kolejnym starostą gniewskim był Czema Achacy(syn) – wojewoda pomorski, starosta gniewski, 1565-1572. W latach 1623-1667 starostą gniewskim był książę Albrecht St. Radziwiłł.Po nim starostą gniewskim od 16 marca 1667 r. był Jan Sobieski, późniejszy król Polski, który zbudował tu m.in. Pałac Marysieńki dla swojej żony Marii Kazimiery. Następnym starostą gniewskim, po rodzie Sobieskich, od 1699 r. do 1724 r. został Michał Zdzisław Zamoyski, syn Marcina.

W 1626 r. podczas II wojny polsko-szwedzkiej w okolicach Gniewa doszło do starcia między siłami Rzeczypospolitej i Szwecji. Bitwa zakończyła się zwycięstwem wojsk Gustawa Adolfa. Była to druga w historii porażka polskiej husarii.

Miasto podupadło na tle ogólnego kryzysu gospodarczego i politycznego Rzeczypospolitej w XVII i XVIII w. Kiedy wskutek I rozbioru Polski w 1772 r. Gniew wcielony został do Prus, liczył sobie zaledwie 850 mieszkańców. W 1807 r. przez miasto przeszły zmierzające w kierunku Gdańska polskie oddziały generała Dąbrowskiego. W latach 1818-23 wzniesiony został na rynku kościół dla ewangelickich mieszkańców miasta.

Gmina to wymarzone miejsce dla ceniących sobie wypoczynek w harmonii z nietkniętą przez cywilizację naturą. Warto wymienić kilka najatrakcyjniejszych miejsc w gminie Gniew. Największą atrakcją miejscowości Brody Pomorskie w gminie Gniew jest znajdujący się w pobliżu leśniczówki kompleks rekreacyjny, idealnie nadający się do biesiadowania przy ognisku czy grillu. W muzeum leśnym i w mini-zoo moża obejrzeć zwierzęta leśne i ptaki. Wspaniale rozwijającą się ostatnio miejscowością jest Opalenie – duża, dawniej szlachecka wieś. Największy atut Opalenia stanowi jego wspaniałe położenie w bezpośrednim sąsiedztwie Wisły i rozległych starych kompleksów leśnych, w tym dwóch rezerwatów przyrody Opalenia Dolnego i Górnego. Lasy te kryją wielkie bogactwo zarówno chronionych, jak i rzadko spotykanych gatunków flory i fauny. Właśnie tu mieści się kilka przepięknie położonych gospodarstw agroturystycznychi oferujących swoim klientom atrakcje w postaci m.in. przejażdżek konnych, spływów kajakowych, biesiad na świeżym powietrzu, a nade wszystko wypoczynku w ciszy i spokoju. Niedaleko Opalenia znajduje się osada Widlice. To stąd rozpościera się najpiękniejszy widok na dolinę Wisły.

Przez teren gminy przebiega pięć szlaków turystycznych:

  • szlak Dolnej Wisły łączący Wielkie Walichnowy z Nowem,
  • szlak lasów dębińskich prowadzący od zajazdu Gniewko w Rakowcu do Wiosła Małego,
  • szlak rzeki Wierzycy łączący Gniew z Pelplinem
  • szlak opaleński biegnący na trasie zajazd Gniewko w Rakowcu – Opalenie,
  • szlak ziemi tczewskiej mający swój początek przy zajeździe Gniewko w Rakowcu, poprzez Smętowo Graniczne do Tczewa.

Wszystkie te szlaki przebiegają przez najbardziej malownicze i obfitujące w atrakcje przyrodnicze i kulturowe tereny gminy Gniew. Są one świetnie oznakowane, dobrze zagospodarowane pod względem technicznym i właściwie utrzymane. Idealnie nadają się na weekendowe wyprawy rodzinne.

Fot. Urząd Miasta i Gminy Gniew

Fot. Urząd Miasta i Gminy Gniew

Zabytki, które warto zobaczyć:

  • zamek krzyżacki w Gniewie,
  • Sanktuarium Maryjne w Piasecznie z łaskami słynącą figurą Matki Boskiej Piaseckiej Królowej Pomorza i Matki Jedności,
  • cmentarze menonickie w Wielkich Walichnowach i Polskim Gronowie,
  • XIX-wieczny pomnik Gottlieba Schmidta w Widlicach,
  • dwór Czapskich w Opaleniu – XVIII w.

Podstawowe dane

Powiat: tczewski
Gmina: Gniew
Gniew - herb
Nazwa: Urząd Miasta i Gminy
Ulica: Plac Grunwaldzki 1
Miejscowość: 83-140 Gniew
Telefon: 58 535 22 55
Faks: 58 530 79 40
Strona WWW http://www.gniew.pl
Strona BIP http://bip.gniew.pl
Adres e-mail sekretariat@gniew.pl
Burmistrz: Maria Taraszkiewicz-Gurzyńska
Powierzchnia: 195 km²
Ludność: 16 279

Wykaz miejscowości w gminie:
Brody, Ciepłe, Dąbrówka, Gniew, Gogolewo, Jaźwiska, Jeleń, Kolonia Ostrowicka, Kuchnia, Kursztyn, Nicponia, Opalenie, Piaseczno, Pieniążkowo, Polskie Gronowo, Półwieś, Rakowiec, Szprudowo, Tymawa, Widlice, Wielkie Walichnowy, Włosienica.

Mapa dojazdu