Sławni Pomorzanie

Wybicki Józef Rufin

$image_alt
Józef Wybicki. Fragment obrazu Marcella Bacciarellego

Polski pisarz i poeta, współtwórca Legionów, autor słów „Mazurka Dąbrowskiego", wybitny humanista epoki Oświecenia, prawnik, poseł i senator Józef Rufin Wybicki urodził się 29 września 1747 r. w Będominie koło Kościerzyny na Kaszubach. Jego ojciec, Piotr, średnio zamożny sędzia ziemski, był stronnikiem Stanisława Leszczyńskiego. Matką była Konstancja z Lniskich
Ukończył Kolegium Jezuickie w Starych Szkotach pod Gdańskiem, skąd został relegowany za bunt przeciwko metodom wychowawczym stosowanym przez jezuitów. Odtąd sam uzupełniał braki w wykształceniu, studiując m.in. w Lejdzie, i ostatecznie został prawnikiem.  

W 1767 r. rozpoczął karierę polityczną. Na sejmiku generalnym w Grudziądzu został wybrany posłem na sejm. Zasłynął wówczas jako ten, który zaprotestował przeciwko planom rosyjskiego ambasadora Repnina dotyczącym przeprowadzenia równouprawnienia dysydentów i dyzunitów oraz zatwierdzenia praw kardynalnych. Jak dowiadujemy się z zeznań naocznych świadków, Wybicki miał nawet w przypływie gniewu pogrozić nagą szablą Repninowi, jednak jego protest nie znalazł zrozumienia w sejmie. Obrady zawieszono, a Wybicki musiał się ratować ucieczką do Warszawy.

Uczestniczył w najważniejszych wydarzeniach końca XVIII i początku XIX w. Między innymi przystąpił do konfederacji barskiej, uczestniczył w pracach nad kodeksem praw Zamoyskiego, był współpracownikiem Komisji Edukacji Narodowej i działaczem stronnictwa patriotycznego w czasie Sejmu Czteroletniego oraz uczestnikiem insurekcji kościuszkowskiej i współorganizatorem Legionów we Włoszech. Kiedy zaś Napoleon zajmował tereny polskie podczas kampanii 1806 i 1809 r., uczynił Wybickiego swoim pełnomocnikiem. W Księstwie Warszawskim pełnił wysokie funkcje urzędnicze. Wielokrotnie wysyłany był z misjami dyplomatycznymi za granicę.

Po klęsce barskiej i podziale kraju Wybicki wrócił do Będomina, gdzie osiadł na folwarku, który rozbudował i unowocześnił. We wrześniu 1774 r. ożenił się z Kunegundą Drwęską, herbu Gozdawa, dużo starszą od niego. Matka Wybickiego nie zgodziła się na ślub, więc państwo młodzi po ślubie nie zamieszkali od razu w Będominie. Niedługo potem żona, a potem i matka Wybickiego zmarły.
 
Po tych przykrych doświadczeniach Wybicki wrócił do polityki. Po upadku powstania kościuszkowskiego udał się do Paryża. Mając 33 lata, ożenił się po raz drugi z Esterą Wierusz-Kowalską pochodzącą ze Wschowy. W latach 1782-1787 przychodziły na świat ich dzieci: Teresa, Łukasz, Józef.
 
Zmarł 10 marca 1822 r. w Manieczkach koło Śremu na febrę. Pochowano go w Brodnicy koło Śremu, a w 1923 r. jego prochy przeniesiono do poznańskiego kościoła św. Wojciecha. Został odznaczony Złotym Krzyżem Legii Honorowej i Orderem Orła Białego za zasługi dla kraju.
 
W 1962 r. otwarto Muzeum Wybickiego w Będominie, zmienione w 1978 r. na Muzeum Hymnu Narodowego.
 
Wybicki zasłynął jako autor słów „Pieśń legionów polskich we Włoszech" z 1797 r., która wkrótce stała się hymnem narodowym. „Mazurek Dąbrowskiego" powstał w Reggio i przeznaczony był na uroczystość pożegnania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, udającego się na spotkanie z Napoleonem. Pieśń śpiewano na melodię „starego mazurka". Słowa wiersza uległy z czasem licznym przeróbkom, dostosowujących jego treść do zmieniających się okoliczności historycznych. Od bitwy pod Grochowem (25 lutego 1831 r.), zaczęto traktować ją jako hymn narodowy. W 1926 r. „Mazurek" ogłoszony został oficjalnym hymnem państwowym.

 

Opr. Marta Widzicka

view szablon artykułu