Aktualności

Kiedyś nowoczesność, dziś już tylko historia. Poznacie Gdańsk na zdjęciach sprzed 60 lat?

Stocznia Gdańska, pochylnia, Janusz Uklejewski. Fot. © Muzeum Narodowe w Gdańsku
Stocznia Gdańska, pochylnia, Janusz Uklejewski. Fot. © Muzeum Narodowe w Gdańsku

Budynki, porty, miejsca rekreacji, które blisko 60 lat temu były szczytem nowoczesności, dziś są już częścią historii Trójmiasta. Czy poznajesz te miejsca?

 

Wystawa w Gdańskiej Galerii Fotografii nasuwa refleksję na temat spełnionych przepowiedni i niespełnionych oczekiwań – przypomina specyfikę czasu minionego. Fotografie stanowią nie tylko dokument tamtych czasów, ale charakteryzują się też dużym walorem artystycznym.

 

O dokumentalistach

Wystawa ze zbiorów Działu Fotografii Muzeum Narodowego w Gdańsku autorstwa związanych twórczo z Gdańskiem dokumentalistów powojennego Trójmiasta, jak: Janusz Uklejewski, Jerzy Dygasiewicz, Janusz Rydzewski, Edmund Zdanowski, Bolesława Zdanowska i Tadeusz Link. To oni tworzyli wybitne środowisko artystyczne skupione wokół powstałego w 1947 r. Związku Polskich Artystów Fotografików Okręgu Pomorskiego. Wielu z nich angażowało się w działania teatralne (T. Link), tworzyło struktury edukacji fotograficznej (B. i E. Zdanowscy, J. Dygasiewicz), ilustrowało wielki przemysł portowy (J. Uklejewski).

 

Powojenny Gdańsk

Przywołany czarno-biały świat Gdańska z jego kwitnącym przemysłem stoczniowym i modernistyczną, właśnie powstającą architekturą (J. Rydzewski) ukazuje niezwykły rozwój miasta i przypomina specyfikę czasu minionego. Fotografie te to swoisty przegląd krajobrazu industrialnego, architektonicznego i społecznego miasta odrodzonego po II wojnie światowej. Oryginalne fotografie po raz pierwszy były prezentowane na trójmiejskich wystawach „W XV-lecie wyzwolenia. Sopot w fotografice Bolesławy i Edmunda Zdanowskich" (1960) oraz „Gdańsk i morze. Wystawa fotografiki w ramach obchodów X wieków Gdańska" (1962). Dla poszerzenia kontekstu twórców, do 41 zdjęć dodane zostały inne, reprezentatywne dla twórców dzieła wybrane ze zbiorów Pracowni Fotografii Gdańskiej MNG.

 

Życie mieszkańców i turystów w Trójmieście

Siłą prezentowanych fotografii jest związek ich twórców z Trójmiastem. Potrafili oni uchwycić swoistego ducha Wybrzeża. Wśród krajobrazów stoczniowych (J. Dygasiewicz, W stoczni), ludzi przy pracy (J. Uklejewski, Beczki), nowoczesnego budownictwa (J. Rydzewski, Gdańskie osiedle; E. Zdanowski, Gdańsk – Nowe domy) rejestrowali życie mieszkańców i turystów korzystających z uroków Trójmiasta (T. Link Regaty, B. Zdanowska Spacer). Fotografie przez nich wykonane stanowią nie tylko dokument tamtych czasów, ale dodatkowo charakteryzują się dużym walorem artystycznym, w klasycznej formule, wrażliwością na światło, świadomym i konsekwentnym wykorzystaniem fotograficznych środków wyrazu (E. Zdanowski, Gdańsk – Jabłoniowy ażur; B. Zdanowska, Morskie snopy; J. Uklejewski, Port w nocy).

 

Teraźniejszość i przeszłość miasta

W latach 60. XX w. w katalogach do wystaw podkreślano, że fotografie pokazują przeszłość i teraźniejszość. Ukazują ówczesny entuzjazm i optymizm społeczeństwa, które „stało na progu realizacji szeroko zakrojonego rozwoju". Tamtejsza teraźniejszość stała się już przeszłością. Budynki, porty, miejsca rekreacji, które blisko 60 lat temu były szczytem nowoczesności, dziś są już częścią historii Trójmiasta, często nie do poznania. Wystawa nasuwa refleksję na temat spełnionych przepowiedni i niespełnionych oczekiwań. Czy entuzjazm nowoczesności wzmacniany przez ówczesną propagandę socjalistyczną miał konsekwencje w twórczości artystów? W specyficznie konstruowanych kadrach, czasem w nieco przekornych ujęciach kontrastów lokalnej rzeczywistości artyści opowiedzieli o fragmencie rozwijającej się aglomeracji. I choć dziś to spojrzenie może być nieco retro, warto przywołać estetykę z lat, kiedy analogowa fotografia czarno-biała święciła triumfy, a środowiska fotograficzne w Polsce (i w Trójmieście) rozkwitały.

 

 

Czarno-biały Gdańsk lat 60. Janusz Uklejewski, Bolesława i Edmund Zdanowscy, Jerzy Dygasiewicz, Janusz Rydzewski, Tadeusz Link

  • 7 lipca-30 września 2017 r.
  • Muzeum Narodowe w Gdańsku, Gdańska Galeria Fotografii (Zielona Brama, czynna wtorek–niedziela w godz. 10–17)
  • Długi Targ 24
  • Gdańsk-Główne Miasto
  • bilety:
    normalny – 2 zł
    ulgowy – 1 zł

Więcej informacji znajduje się na stronie internetowej Muzeum Narodowego w Gdańsku

 

view szablon artykułu