Pomorskie książki kucharskie

Grażyna Michalik, „Smaki Powiśla", Kwidzyn 2012

$image_alt

Pracownia regionalna przy Kwidzyńskim Centrum Kultury wprowadziła na lokalny rynek księgarski nową pozycję – „Smaki Powiśla". Są to od dawna zbierane, poszukiwane przez pasjonatów historii Powiśla przepisy kulinarne. Przepisy, charakterystyczne dla regionu, używane „na co dzień i od święta". Fragment wstępu książki „Smaki Powiśla": „Recepty, proporcje… pospiesznie spisany na cydelku, czy wręcz starannie wykaligrafowany w kochbuchu przepis, ale w każdym cząstka czyjegoś domu, zapach ulubionego smaku... Nie można wyobrazić sobie dnia powszedniego, czy świątecznego bez jedzenia, czy było to objadanie się na weselu, czy skromnie przyrządzona strawa, czy w polskich domach wonna święconka wielkanocna, czy wreszcie wieczerza wigilijna z tradycyjnymi daniami."
Pracownia regionalna przy Kwidzyńskim Centrum Kultury wprowadziła właśnie na lokalny rynek księgarski nową pozycję książkową – „Smaki Powiśla". Są to od dawna zbierane, poszukiwane, a także oczekiwane przez pasjonatów historii Powiśla przepisy kulinarne. Przepisy, charakterystyczne dla regionu, używane „na co dzień i od święta".
 
Autorką książki jest Grażyna Michalik, od urodzenia mieszkanka Sztumu. Pedagog, oligofrenopedagog, specjalista terapii pedagogicznej. Zawodowo związana ze Szkołą Podstawową nr 2 w Sztumie, jest nauczycielem edukacji wczesnoszkolnej.
 
Fragment wstępu książki „Smaki Powiśla":
„Recepty, proporcje… pospiesznie spisany na cydelku, czy wręcz starannie wykaligrafowany w kochbuchu przepis, ale w każdym cząstka czyjegoś domu, zapach ulubionego smaku...
Nie można wyobrazić sobie dnia powszedniego, czy świątecznego bez jedzenia, czy było to objadanie się na weselu, czy skromnie przyrządzona strawa, czy w polskich domach wonna święconka wielkanocna, czy wreszcie wieczerza wigilijna z tradycyjnymi daniami.
 
(...) Przepisy zamieszczone w książce pochodzą od sztumian oraz kwidzynian mieszkających na Powiślu od urodzenia, inne są wiernymi tłumaczeniami przepisów przekazanych przez mieszkańców Sztumu i Kwidzyna sprzed 1945r., a część stanowią zapamiętane smaki z dzieciństwa. Myślę, że niektórzy czytelnicy odnajdą swoje wspomnienie, cząstkę wspólnie obchodzonych świąt, odpustowego obiadu, smak chwil spędzonych z najbliższymi za stołem. Może będzie to dobra okazja do uporządkowania własnych cydelków z przepisami na ulubione potrawy… Wszak najcenniejszym posagiem jest nie tylko pieniądz, jak mawiała moja babcia, ale przede wszystkim gospodarność, oszczędność i znajomość sztuki kulinarnej."
 
 
Jeden z przepisów zawartych w książce:

 
 
 

„Smaki Powiśla" można nabyć w Tabularium, sklepie z pamiątkami przy kwidzyńskiej katedrze
Oprac. AK 
view szablon artykułu

Gdańska książka kucharska

Zawiesista zupa chlebowa
Pokrój chleb, włóż go do garnka, zalej wodą, postaw na ogniu, by się gotował. Dodaj trochę cynamonu, a gdy chleb zmięknie, przetrzyj go przez drobne sito. Przelej całość znowu do garnka, dolej dobrego wina francuskiego, zetrzyj cytrynę na cukier, dodaj cukier ze startej cytryny, wciśnij odrobinę kwasku cytrynowego i tyle cukru, by zupa zrobiła się słodka, postaw ją na ogniu, zagotuj jeszcze raz i tak podawaj.
 
Potrawa postna z ryżu
Funt przebranego ryżu bez łusek wsyp do rondla, wlej zimną wodę i postaw na ogniu, przegotuj. Odlej gotującą się wodę, wlej zimną, utrzyj ryż warząchwią i ponownie odlej wodę. Następnie wlej mleko, gotuj stale mieszając, uważaj, by ryż się nie rozgotował. Wsyp ryż do miski, utrzyj trzy ćwierci funta masła do konsystencji śmietany, dodaj pół funta cukru, startą skórkę z cytryny, jeden łut gorzkich, utłuczonych migdałów, 14 żółtek i całość daj do już ostudzonego ryżu, mieszaj pół godziny, ubij białko na sztywną pianę i delikatnie wmieszaj do masy. Następnie całość przełóż do nasmarowanej foremki, foremkę włóż do nagrzanej tortownicy i piecz powoli.
 
Karasie w sosie śmietanowym
Kiedy karasie są ugotowane w wodzie, soli i cebulach, postaw słodką śmietanę na ogniu, dodaj na maśle zrumienioną mąkę, oprócz tego jeszcze masło, kwiat muszkatołowy, jeśli chcesz, także drobno posiekany koper, zagotuj to, rozłóż ryby w misce i na to polej sos.
 
Ryżowy przysmak
Jeden funt ryżu wypłucz jak w przepisie nr 193, wlej mleko, postaw to na ogniu, dodaj pełną łyżkę cukru i trochę masła, stale mieszając ugotuj ryż do miękkości, uważając, aby się nie rozgotował. Gdy ryż będzie gotowy, wsyp go do szerokiej misy, rozprowadź równomiernie łyżką na wysokość dwóch palców, a kiedy się schłodzi, pokrój na kwadraty jak małe serki. Rozbij całe jajo na talerz, obtocz ryżowe kawałki w jajku, posyp bułką tartą i smaż na sklarowanym, dość dobrze rozgrzanym maśle. Usmaż je na złotobrązowy kolor, a kiedy będą gotowe, odsącz na bibule i posyp cukrem i cynamonem.
 
Pieczeń cielęca
Z cielęciny zdejmij błonę, nadziej ją słoniną i usmaż na maśle. Jeśli chcesz, aby mięso miało kwaskowy smak, połóż je na dwa dni w dobrym occie piwnym, opłucz, zdejmij błonę, nadziej i piecz pieczołowicie podlewając; co dotyczy także innych pieczeni. Do masła możesz dodać także mocnego piwa pszenicznego, które daje znakomitą galaretę.
  
Tort chlebowy
20 żółtek wbij do głębokiej misy, ucieraj, następnie 20 łutów słodkich i 20 łutów gorzkich dobrze utłuczonych lub startych migdałów, funt cukru, pół łuta cynamonu i trochę goździków, startą skórkę z cytryny i 8 łutów startych i przesianych grzanek z ciemnego chleba dodaj do masy i ucieraj dobrze przez godzinę. Ubij sztywną pianę z 14 białek (zostało jeszcze 6 białek), dodaj ją do masy i wymieszaj delikatnie, aż piana połączy się z masą. Foremkę przygotuj według przepisu na piaskowca, ciasta wlej ponad połowę wysokości foremki i piecz na małym ogniu.
 
Małe ciastka piaskowe
Funt dobrego masła sklaruj i utrzyj na śmietanę, dodaj pół funta miałkiego cukru i startą skórkę z 1 cytryny, dobrze wymieszaj; dodaj 6 całych jaj i funt mąki i znowu dobrze wymieszaj. Połóż papier na blachę, posyp mąką, kładź małe kawałki masy wielkości orzecha włoskiego, zrób wgłębienie palcem i upiecz w piekarniku.
 
Ciasto saksońskie
Weź funt mąki, trzy ćwierci funta masła, 3 żółtka, 3 łuty cukru i półtorej łyżki rumu. Masło utrzyj na śmietanę, dodaj pozostałe składniki, rozwałkuj na grubość małego palca, posmaruj żółtkiem i posyp grubo zmielonymi migdałami oraz gruboziarnistym cukrem i cynamonem. Piecz na blaszce.
  
Konserwowe ogórki z pieprzem
Małe ogórki wypłucz w zimnej wodzie, przełóż je do miski i posyp solą, odstaw na 3 do 4 godzin, od czasu do czasu je przemieszaj, następnie przełóż je do glinianego durszlaka, a zaraz potem na ścierkę, wysusz każdy ogórek z osobna i wkładaj do słoików. Do słoików dodaj również pieprz i kilka liści laurowych (najlepsze są zielone liście). Następnie zagotuj ocet winny i schłodź. Kiedy jest zimny, zalej nim ogórki. Obwiąż słoik papierem i odstaw na 3 dni, następnie przełóż wszystko do rondla, postaw na ogniu i krótko zagotuj. Przełóż ogórki do słoika i zalej bardzo gorącym octem.
 
Lemoniada
Weź półtorej kwarty świeżej wody, trzy ćwierci kwarty mozelu lub wina reńskiego, trzy ćwierci funta cukru, sok z 2 do 3 cytryn, startą skórkę z jednej cytryny lub obierz ją cienko ze skórki, w przeciwnym razie napój będzie zbyt mętny; schłodź przed podaniem.