Sławni Pomorzanie

Dickmann Arendt

$image_alt

Arendt Dickmann (właśc. Arend Dijckman) urodził się w Delft w zachodniej Holandii w 1572 r. W 1608 r. zamieszkał w Gdańsku, uzyskawszy pełne prawa obywatela miasta
W 1626 r. założył firmę kupiecką i pracował jako kapitan i właściciel statku handlowego, pełniąc także funkcję członka Związku Gdańskich Kapitanów Morskich. W tym samym roku wstąpił do służby polskiego króla Zygmunta III Wazy i mianowany został admirałem polskiej floty.
 
Zasłynął jako głównodowodzący flotą polską z pokładu galeonu Święty Jerzy w bitwie pod Oliwą, która miała miejsce 28 listopada 1627 r. Walka była ukoronowaniem walk ze Szwedami o ujście Wisły i ważne, z punktu widzenia gospodarczego i strategicznego, Prusy Królewskie. Bezpośrednią przyczyną była blokada twierdzy Wisłoujście. Komisja Okrętów Królewskich postanowiła wówczas wysłać flotę pod komendą Dickmanna i przerwać blokadę. Historycy są zgodni, że w tej bitwie admirał wykazał się wielkim kunsztem dowódczym i prawdziwym bohaterstwem, dokonując trafnego rozpoznania i wyboru momentu rozpoczęcia ataku, na który okręty szwedzkie nie były przygotowane.
 
Zginął, będąc już na pokładzie zdobytego szwedzkiego okrętu Tigern. W ostatnich minutach bitwy trafiła go przypadkowa kula artyleryjska wystrzelona, jak głosi jedna wersja, z Pelikanena lub, według innej wersji, omyłkowo z Latającego Jelenia.
 
Uroczysty pogrzeb admirała Dickmanna odbył się na koszt króla w kościele Mariackim w Gdańsku 2 grudnia tego samego roku. Trumnę przetransportowano statkiem z portu wojennego przy Wisłoujściu pod Żuraw. Tam, przy wtórze dzwonów, zniesiono ją na ląd i przeniesiono do świątyni. Na wieku trumny leżały rapiery i kapelusze z piórami. Przed pochodem z trumną pędzono kilkudziesięciu, wziętych do niewoli w bitwie oliwskiej, jeńców szwedzkich.
 
Arendta Dickmanna pochowano z największymi zaszczytami, przy udziale kompanii honorowej piechoty morskiej, królewskich komisarzy i rady miasta Gdańska.
 
Potem pamięć po nim zaginęła. Dziś wiemy tylko, że spoczywa gdzieś w Bazylice Mariackiej, w której istnieje tablica upamiętniająca śmierć admirała. Jednakże gdzie dokładnie jest jego grób – nie wiadomo. Dokładniejsze dane mogą przynieść badania archeologiczne.
 
W rocznicę bitwy pod Oliwą w okresie międzywojennym powołano Marynarkę Wojenną w Polsce. Wówczas jeden z okrętów polskiej flotylli rzecznej w Pińsku nazwany został Admirał Dickmann, dla uczczenia jego pamięci.
 
Jest on równeiż patronem jednej z ulic w gdańskiej dzielnicy Oliwa.
 
Oprac. Marta Widzicka
view szablon artykułu